İzmir’de 23 Nisan öncesi yapılan açıklama, bayramın coşkusundan çok çocukların karşı karşıya olduğu ağır tabloyu gündeme taşıdı. İzmir Barosu Çocuk Hakları Merkezi, baro binası önünde gerçekleştirdiği basın açıklamasında çocukların güvenli, eşit ve sağlıklı koşullarda büyüyemediğine dikkat çekerek, mevcut politikaların yetersizliğine işaret etti. Açıklamayı Av. Yekta Yavuz Ekici okudu.
Çocuk hakları kağıt üstünde
İzmir Barosu Çocuk Hakları Merkezi tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Kutlamanın Ötesinde Bir Çocuk Bayramı için, Devlet Pozitif Yükümlülüklerini Yerine Getirmelidir
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, yalnızca millet iradesinin saltanata galip geldiği, Cumhuriyetin ve demokrasi kültürünün temellerinin atıldığı bir gün değil; aynı zamanda çocuklara armağan edilen, onlara karşı toplumsal sorumluluğumuzu bizlere hatırlatan millî bir bayramdır. Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün çocuklara emanet ettiği bu anlamlı miras, geleceğe duyulan güvenin ve bu toplumsal sorumluluğun en güçlü göstergesidir.
Çocukların hak ettiği refah ortamında; güvenli, sağlıklı, adil ve eşit şartlarda büyümesi yalnızca temennilerle değil, bu alanda atılacak somut ve güçlü adımların varlığıyla mümkün olabilecektir. Son dönemde yaşanan olaylar; eğitim, sosyal hizmetler ve çocuk hakları alanlarında karşılaşılan yapısal sorunları gözler önüne sermiş, sorunların çözümünde kaynakların etkin kullanımının, veri üretme ve izleme politikalarının geliştirilmesinin ve kurumsal kapasitelerin güçlendirilmesinin önemini bir kez daha ortaya koymuştur.
Unutulmamalıdır ki; çocukların din, dil, ırk, cinsiyet ve engellilik durumları fark etmeksizin sahip oldukları hakların kendilerine sunulması, yalnızca 23 Nisanlarda yapılan temenni konuşmalarıyla değil; bugünün ihtiyaçlarını doğru analiz ederek geleceğe yönelik kararlı adımlar atmakla mümkün olacaktır. Bu doğrultuda; mevcut uygulamaların gözden geçirilmesi, bilimsel veriye dayalı ve kapsayıcı çocuk politikalarının geliştirilmesi tüm kurum ve paydaşların ortak sorumluluğudur.”
ÇEDES’ten vazgeçilmeli
Açıklamada özellikle eğitimdeki uygulamalara dikkat çekilerek şu değerlendirmeler yapıldı:
“Yanı sıra; bilimsel, akılcı ve laik eğitim anlayışının güçlendirilmesi; çocukların eleştirel düşünme becerilerini geliştirmesi, farklılıklara saygı duyan bireyler olarak yetişmesi ve demokratik toplum düzeninin sürdürülebilirliği açısından hayati önem taşımaktadır. Eğitim sisteminin evrensel bilim ilkeleri doğrultusunda, çağdaş pedagojik yaklaşımlar temelinde ve fırsat eşitliğini gözeten bir anlayışla geliştirilmesi gerekliliği göz ardı edilmemelidir.
Bu çerçevede; çocukların üstün yararını esas almayan, eğitim hakkını zedeleyen ve çocukların gelişimsel ihtiyaçlarıyla bağdaşmayan uygulamalardan vazgeçilmesi gerektiği açıktır. Özellikle çocukların erken yaşta iş gücü piyasasına yönlendirilmesine yol açabilen Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) uygulamaları ile eğitim ortamlarının pedagojik ve bilimsel niteliğini zayıflatma ve çeşitliliği ortadan kaldırma riski taşıyan ÇEDES benzeri uygulamalardan vazgeçilmesi; çocukların güvenli, nitelikli ve eşitlikçi bir eğitim ortamına erişimini güvence altına alacak politikaların acilen hayata geçirilmesi büyük önem taşımaktadır.”
Engelli çocuklar görünmez bırakılıyor
Açıklamanın devamında çocukların yaşam hakkı, güvenliği ve özellikle engelli çocukların karşılaştığı eşitsizlikler vurgulandı:
“Ancak ne yazık ki önleyici politikaların yetersizliği ve denetimsizlik sonucunda çocukların yaşam haklarının ellerinden alındığını, çocuk temelli hakların yetişkinlerin yararına gölgelendiğini ve kurumların Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi ile Çocuk Koruma Kanunu kapsamında uygulanması gereken politikaları yalnızca kâğıt üzerinde kalan birer formalite olarak değerlendirdiğine dair örnekleri kaygıyla izlemekteyiz. Son yaşananlar; eğitim ortamlarının ve çocuk yaşam alanlarının güvenlik bakımından güçlendirilmesi gerektiğini de açıkça göstermektedir.
Engelli çocuklar açısından ise tablo daha da ağırlaşmaktadır. Engelli çocukların eğitime, sağlığa, sosyal hizmetlere ve adalete eşit erişimi halen sağlanamamıştır. Kapsayıcı eğitim uygulamalarının yetersizliği, erken müdahale hizmetlerine erişimdeki sınırlılıklar, destek hizmetlerin süreklilik göstermemesi ve kamusal alanların erişilebilir olmaması, engelli çocukların toplumsal yaşama tam ve etkin katılımını engellemektedir. Engelli çocuklar çoğu zaman görünmez kılınmakta; maruz kaldıkları ihmal, istismar ve hak ihlalleri yeterince kayıt altına alınmamakta ve izlenememektedir. Bu nedenle engelli çocukların üstün yararını gözeten, veri temelli, erişilebilir ve kapsayıcı politikaların ivedilikle hayata geçirilmesi bir tercih değil, hukuki ve toplumsal bir zorunluluktur.
Çocukların her türlü riskten uzak, sağlıklı ve sahibi olduğu tüm haklarıyla beraber büyümesi devletin en temel sorumluluklarından biridir. Olaylar sonrasında önlem almak değerlidir, ancak yeterli değildir. Çocuk haklarını yalnızca sonuçlar üzerinden tartışmak, bugüne kadar çözüm olmadığı gibi bundan sonra da çözüm olmayacaktır. Son dönemde yaşanan olayların ardından, bilimsel dayanağı bulunmayan biçimde otizm, DEHB, dijital oyunlar veya akran zorbalığı gibi kavramların genelleyici ve dışlayıcı söylemlerle “neden” olarak gösterilmesi; kaynaştırma öğrencileri başta olmak üzere, çocukların hedef hâline getirilmesine yol açmakta ve asıl sorumluları görünmez kılmaktadır.
İzmir Barosu olarak; çocuklar için öngörülen koruyucu ve destekleyici tedbirlerin, istisnasız korunmaya ihtiyaç duyan her çocuk için uygulanmasının; sorunların henüz ortaya çıkmadan çözülmesinin temel unsuru olduğunu bir kez daha hatırlatarak, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün çocuklara emanet ettiği bu anlamlı mirasın ışığında 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramımızı kutlarız.”
