Fay hatlarının adeta bir ağ gibi ördüğü zorlu bir coğrafyada yaşayan Türkiye için, yıkıcı sarsıntıların ardından gelen o ilk saatler yaşamla ölüm arasındaki ince çizginin ta kendisini oluşturuyor. İşte tam bu noktada, saniyelerin bile paha biçilemez olduğu, tonlarca ağırlıktaki beton blokların arasına sıkışmış bedenlere ulaşmak için verilen o amansız mücadelede en büyük yük, özel olarak yetiştirilmiş dört ayaklı kahramanlarımızın omuzlarına biniyor. Ülkemizde 2021 yılından bu yana sahada aktif olarak faaliyetlerini yürüten Arama Kurtarma Köpekleri Derneği (AKKD), afet müdahalesinin en hayati ve en vazgeçilmez parçası olan bu köpeklerin hem sayısını hem de operasyonel niteliğini uluslararası standartlara taşımak için devasa bir çaba harcıyor. Hali hazırda bünyesinde beşi AFAD ve on beşi ise Uluslararası Arama Kurtarma Köpekleri Organizasyonu (IRO) tarafından onaylanmış yirmi profesyonel köpeği barındıran dernek, yeni kahramanları sahaya sürmeye hazırlanıyor. Yaklaşan zorlu sınav maratonu öncesinde, mart ayının sonunda gerçekleştirilecek IRO sınavlarında ter dökecek on iki ayrı ekip, enkaz altındaki canlara umut olabilmek için gece gündüz demeden eğitim görüyor.
Teknolojinin çaresiz kaldığı karanlık dehlizlerde devreye onlar giriyor
Eğitim süreçlerini uluslararası bir vizyonla yöneten dernek, geçtiğimiz günlerde çok önemli bir ismi İzmir sınırları içerisinde ağırladı. Özellikle yüreklerimizi yakan Kahramanmaraş depremleri sırasında sahada aktif olarak görev alan ve enkaz altındaki gerçek tabloyu en acı haliyle tecrübe eden IRO Başeğitmeni Borut Modic, Türk ekiplerinin saha reflekslerini güçlendirmek adına özel bir afet müdahalesi simülasyonu gerçekleştirdi. Deneyimli eğitmen Modic, ne kadar gelişmiş olursa olsun hiçbir son teknoloji cihazın, eğitimli bir arama kurtarma köpeği ile boy ölçüşemeyeceğini, bu köpeklerin doğası gereği asla yanılmadığını ve kriz anlarında ellerindeki en kusursuz gücün bu canlılar olduğunu vurguladı. Ekiplerin zorlu arazi ve yıkıntı şartlarındaki yeterliliğini artırmayı hedefleyen bu çalışmalar, can dostlarımızın afet senaryolarındaki yeri doldurulamaz rolünü bir kez daha gözler önüne serdi.
Yirmi insanın saatlerce yapamadığı işi yirmi dakikada bitiriyorlar
Sürece dair çarpıcı veriler paylaşan AKKD Başkanı Serkan Mamak, Türkiye'de bir köpeğin resmi olarak operasyona çıkabilmesi için mutlaka zorlu devlet sınavlarından geçerek sertifika alması gerektiğini hatırlattı. Nisan ayında sınava girecek üç yeni köpekle birlikte onaylı köpek sayısını sekize çıkarmayı hedeflediklerini belirten Mamak, bu hayvanların inanılmaz kapasitesine dikkat çekti. Mamak, yirmi kişilik donanımlı bir insan ekibinin saatlerce uğraşarak yapamadığı detaylı bir taramayı, bu köpeklerin tek başlarına sadece yirmi dakika gibi kısa bir sürede sıfır hatayla tamamlayabildiklerini ifade etti. İnsansız hava araçlarının göremediği, son model termal kameraların ısıyı algılayamadığı o zifiri karanlık enkaz noktalarında, insandan binlerce kat daha güçlü koku alma duyusuna sahip olan bu köpeklerin burnu asla şaşmıyor. Hızlı ve isabetli tespit yetenekleri, onları zamanla yarışılan kurtarma operasyonlarının mutlak ve vazgeçilmez unsurları haline getiriyor.
Beklenen büyük İstanbul sarsıntısı için binlerce özel köpeğe ihtiyaç var
Geçtiğimiz yıllarda ardı ardına yaşadığımız ve on binlerce insanımızı hayattan koparan büyük sarsıntılar, acı bir gerçeği daha tüm çıplaklığıyla yüzümüze çarpmıştı. Serkan Mamak, Kahramanmaraş merkezli felaketlerde dünyanın dört bir yanından yüzlerce köpeğin afet bölgesine akın ettiğini, ancak yıkımın devasa boyutu karşısında bu sayının bile ne denli yetersiz kaldığını anımsattı. Üstelik uzmanların her fırsatta uyardığı olası bir İstanbul depremi senaryosu düşünüldüğünde, sadece o bölgede eş zamanlı olarak binlerce donanımlı köpeğe ihtiyaç duyulacağı öngörülüyor. Mamak'ın paylaştığı çarpıcı verilere göre, şu an tüm Türkiye sınırları içerisinde operasyona çıkmaya yetkili sadece 100 civarında resmi sertifikalı köpek bulunuyor. Dünya genelinde IRO sistemine kayıtlı üç bin, toplamda ise on binlerce köpek olsa da, bir felaket anında hepsinin anında Türkiye'ye getirilmesinin lojistik olarak imkansız olduğunu belirten Mamak, asıl çözümün kendi sınırlarımız içerisinde yüksek nitelikli ve yeterli nicelikte can dostu yetiştirmekten geçtiğinin altını çiziyor.
Üç aylıkken başlayan zorlu mesai ve tabuları yıkan doberman
Bu olağanüstü canlıların birer kurtarıcıya dönüşme serüveni ise daha onlar üç aylık minik birer yavruyken şekillenmeye başlıyor. Doğada kayıp şahıs arama ve yıkıntı altında canlı bulma olmak üzere iki zorlu branşta eş zamanlı olarak çalıştırılan köpekler, Türkiye'nin gerçeği olan deprem senaryolarına daha fazla ağırlık verilerek eğitiliyor. Genellikle bu ağır ve stresli işin doğasına en yatkın ırklar olarak bilinen Border Collie, Malinois, Alman Çoban Köpeği, Labrador ve Golden Retriever cinsi köpekler tercih ediliyor. Ancak dernek, ezberleri bozan istisnalara da imza atıyor. Türkiye'nin arama kurtarma tarihinde bir ilki başaran AKKD, zorlu eğitimleri başarıyla tamamlayarak resmi onay almayı hak eden Türkiye’deki tek sertifikalı Doberman cinsi köpeği de saflarında barındırıyor. Uzmanlar, ırk özellikleri ne olursa olsun, bir köpeği mükemmel kılan asıl sırrın içindeki güçlü çalışma arzusu, sarsılmaz güdüsü ve eğiticisiyle kurduğu o derin manevi bağ olduğunu belirterek, metrelerce molozun altındaki bir nefesi ancak bu eşsiz bağın bulabileceğini yineliyor.
