EYT düzenlemesinin ardından bu kapsamın dışında kalan milyonlarca çalışan, kendi durumlarına yönelik yeni bir emeklilik modeli talep ediyor. Özellikle 8 Eylül 1999 tarihinden sonra sigortalı olan ve EYT hakkını kısa süreyle kaçıran çalışanlar, emeklilik şartlarının işe giriş tarihine göre kademeli şekilde belirlenmesini istiyor. Kademeli emeklilik modeli olarak adlandırılan öneri, yaş şartının tamamen kaldırılması yerine sigorta başlangıç tarihine göre farklı emeklilik koşullarının uygulanmasını öngörüyor.
Kademeli emeklilik modeli nasıl işleyecek?
Gündeme gelen modele göre çalışanların emeklilik yaşı, ilk sigorta giriş tarihine göre basamaklı şekilde belirlenecek. Böylece 1999 sonrası sigorta başlangıcı olan çalışanların tamamı aynı yaş şartına tabi tutulmayacak. Öneride, sigortalılık tarihi EYT sınırına ne kadar yakınsa emeklilik yaşının da daha düşük olması, tarih ilerledikçe yaş şartının kademeli olarak artırılması talep ediliyor.
Kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş önerisi
EMADDER tarafından hazırlanan modelde, 1999-2000 döneminde sigorta girişi bulunan kadın çalışanların 43, erkek çalışanların ise 45 yaşından itibaren emekli olabilmesi öngörülüyor. Sigorta başlangıç yılı ilerledikçe yaş şartının da yükselmesi öneriliyor. Buna göre kadınlarda emeklilik yaşının 43 ile 51 arasında, erkeklerde ise 45 ile 53 arasında kademeli olarak uygulanması talep ediliyor. Model kapsamında prim gün sayısının da yine sigorta başlangıç tarihine göre belirlenmesi isteniyor.
EYT’den farkı ne?
EYT düzenlemesi ile 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi bulunan ve gerekli prim ile sigortalılık süresi şartlarını tamamlayan çalışanlar için yaş şartı kaldırılmıştı. Kademeli emeklilik önerisinde ise yaş şartının tamamen kaldırılması yerine, çalışanların işe giriş tarihine göre daha erken yaşlardan başlayan ve aşamalı olarak yükselen bir sistem uygulanması isteniyor.
Bir gün farkla EYT dışında kalanlar bekliyor
Kademeli emeklilik talebinin en önemli gerekçelerinden biri, 8 Eylül 1999 tarihini birkaç gün, ay veya yıl farkla kaçıran çalışanların yaşadığı mağduriyet olarak gösteriliyor. Bu gruptaki çalışanlar, EYT kapsamına girenlerle aralarında oluşan emeklilik farkının daha adil bir sistemle azaltılmasını talep ediyor.
Düzenleme henüz yasalaşmadı
Kademeli emeklilik konusunda kamuoyunda çeşitli modeller tartışılsa da şu anda yürürlükte olan herhangi bir yeni emeklilik düzenlemesi bulunmuyor. Kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaştan başlayan sistem, henüz resmi bir hak haline gelmiş değil. Böyle bir uygulamanın hayata geçmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yasal düzenleme yapılması gerekiyor.
Bakanlığa sunulan model için gözler hükümette
EMADDER, hazırladığı kademeli emeklilik önerisini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na iletti. Dernek, 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı olan çalışanların taleplerini ve hazırlanan modeli Bakanlık yetkilileriyle paylaştı. Yaklaşık 4,5 milyon çalışanı ilgilendirdiği belirtilen öneriyle ilgili gözler, hükümetten ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan gelecek olası açıklamalara çevrildi. Öte yandan uzmanlar, erken yaşta emeklilik sağlayacak geniş kapsamlı bir düzenlemenin sosyal güvenlik sistemi ve kamu maliyesi üzerindeki etkilerinin de dikkate alınması gerektiğine dikkat çekiyor.
