SİNAN GENÇ/ Ege Denizi’nde son dönemde dikkat çeken bir değişim yaşanıyor. Kızıldeniz’den Akdeniz’e, oradan da Ege kıyılarına ulaşan çok sayıda yabancı deniz canlısı, dalış yapan uzmanların kameralarına yansıyor. İzmir ve Kuşadası kıyılarında yapılan dalışlarda daha önce bölgede nadir görülen ya da hiç karşılaşılmayan fulya balığı, kemani balığı, sübye, taraklı medüz, su sümbülü ve kırmızı mekanik karides gibi türler görüntülendi. Deniz canlılarındaki bu değişimin, Ege ekosisteminde yeni bir dönemin habercisi olduğu belirtiliyor.
Türlerin rotası Süveyş Kanalı
Bilim insanlarına göre Ege ve Akdeniz’deki yabancı tür artışının en önemli nedenlerinden biri Süveyş Kanalı üzerinden gerçekleşen göçler. Kızıldeniz kökenli birçok türün, gemilerin gövdelerine tutunarak veya balast suları aracılığıyla Akdeniz’e taşındığı ifade ediliyor. Deniz sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte bu türlerin yeni yaşam alanlarına uyum sağladığı ve yayılım alanlarını genişlettiği belirtiliyor. Bugüne kadar Akdeniz ve çevresinde yaklaşık 500 yabancı deniz canlısı türünün tespit edildiği aktarılıyor.
Dalgıçlar ilk kez karşılaşıyor
İzmir ve Kuşadası bölgelerinde dalış yapan uzmanlar, son yıllarda su altında önemli değişimler gözlemlediklerini söylüyor. Dalış merkezi sahibi Tağmaç Saraçoğlu ve rehber dalıcı Soner Hasdemir, özellikle bu sezon gerçekleştirdikleri dalışlarda daha önce bölgede görmedikleri birçok canlıyla karşılaştıklarını belirtti. Hasdemir, su altında karşılaştıkları yeni türleri görüntüleyerek uzmanlara ulaştırdıklarını ifade ederek, “Çoğu zaman dalıştan çıktıktan sonra elimizdeki görüntülerle ilgili kişilere ulaşıp detaylı bilgi sahibi oluyoruz” dedi.
İstilacı türler ekosistemi tehdit ediyor
Denizlerdeki tür çeşitliliğinin artmasının her zaman olumlu bir gelişme olmadığına dikkat çeken uzmanlar, bazı yabancı türlerin yerel canlılar üzerinde baskı oluşturabileceğini vurguluyor. Özellikle balon balığı ve aslan balığı gibi istilacı türlerin yerli balık popülasyonlarına zarar verdiği, besin zincirini değiştirdiği ve ekosistemde dengesizliklere yol açabildiği belirtiliyor. Sualtı fotoğraf sanatçısı Soner Hasdemir, son dönemde daha sık görülmeye başlayan bazı türlere dikkat çekerek, “Çok nadir gördüğümüz kırlangıç, aslan balığı ve vatozlarla artık daha sık karşılaşıyoruz. Pamucak Reef’te ise mercanlara rastladık. Denizler için hem olumlu hem de olumsuz gelişmeler yaşanıyor” ifadelerini kullandı.
“Bilinmeyen canlılara dokunmayın”
Uzmanlar, özellikle zehirli olabilecek türlere karşı vatandaşları ve dalış yapan kişileri dikkatli olmaya çağırıyor. Dalış merkezi sahibi Tağmaç Saraçoğlu, denizde temel kuralın hiçbir canlıya dokunmamak olduğunu belirterek, “Balon balığı ve aslan balığı gibi türler çok zararlı. Bilinmeyen balıklar tüketilmemeli, uyarılara dikkat edilmeli” dedi. Yetkililer ve deniz bilimciler, istilacı türlerin takibi, yerli türlerin korunması ve deniz ekosistemindeki değişimlerin izlenmesi için daha kapsamlı çalışmalar yapılması gerektiğine dikkat çekiyor. Ege kıyılarında yaşanan bu dönüşümün, önümüzdeki yıllarda deniz canlılarının dağılımı ve balıkçılık faaliyetleri üzerinde de etkili olması bekleniyor.
