Aydın'ın Sultanhisar ilçesi sınırları içerisinde yer alan ve antik dönemin en önemli eğitim ile kültür merkezleri arasında gösterilen Nysa Antik Kenti, ezber bozan yeni bir arkeolojik keşifle gündeme geldi. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ankara Üniversitesi adına Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serdar Hakan Öztaner başkanlığında sürdürülen çalışmalarda, Geç Roma dönemi mimarisinin benzersiz bir örneği daha gün ışığına kavuşturuluyor. Derin bir vadi üzerine kurulu yapısı nedeniyle tarih boyunca "iki yakalı kent" olarak adlandırılan ören yerinde, M.S. 4. yüzyıla tarihlenen yaklaşık 1600 yıllık devasa hamam kompleksinin sınırlarını belirlemek amacıyla yoğun bir çalışma yürütülüyor.
Zeytin ağaçlarıyla kaplı doğal dokusu, Anadolu’nun en iyi korunan kütüphanelerinden biri, 10 bin kişilik görkemli tiyatrosu ve mühendislik harikası antik köprüleriyle bilinen Nysa, bu yeni keşifle birlikte kent yaşamına dair kritik bilgileri uzmanlara sunuyor. Kazı ekibi, yürütülen "Geleceğe Miras" projesi kapsamında yapının güney ve batı cephelerindeki mimari kalıntıları detaylı şekilde incelemeye devam ediyor.
Kente girenlerin hijyen durağı olarak inşa edilmiş
Arkeolojik bulgular ve yapılan mimari analizler, ortaya çıkarılan bu yapının antik dönemdeki toplumsal işlevini net bir şekilde ortaya koyuyor. Kazı Başkanı Prof. Dr. Serdar Hakan Öztaner, hamamın konumu itibarıyla Efes ve Tralleis gibi dönemin metropol kentlerinden Nysa'ya ulaşan ana yol güzergahı üzerinde yer aldığını vurguluyor. Geç Roma Hamamı, kente dışarıdan seyahat eden tüccar, elçi ve yolcuların yerleşim merkezine girmeden önce yıkandıkları, arındıkları ve hijyen sağladıkları özel bir kamu yapısı olarak hizmet veriyordu.
Roma şehir planlamacılığında kent kapılarına yakın noktalarda inşa edilen bu tip hamam yapıları, hem salgın hastalıkların kentsel alana yayılmasını engelliyor hem de ziyaretçilere prestijli bir karşılama alanı sunuyordu. Kentin batı yakasında, tarihi kütüphanenin hemen güneyindeki yapı adasında (insula) yer alan bu görkemli tesis, dönemin sosyal yaşantısına ve mimari anlayışına dair eşsiz veriler barındırıyor.
Güney ve batı cephelerinde hummalı çalışma yürütülüyor
Bu sezon sürdürülen çalışmalarda öncelikli hedef, tarihi yapının kent planı üzerindeki tam sınırlarını ve caddelerle olan bağlantısını haritalandırmak olarak belirlendi. Yapının güney kenarı boyunca uzanan tonozlu ve kemerli mimari elemanlar ile batı cephesindeki Cadde 8 bağlantısı aşama aşama temizlenerek görünür hale getiriliyor. Ana mekanları büyük oranda tespit edilen hamamın tüm boyutlarıyla ortaya çıkarılması için teknik araştırmalar aralıksız sürdürülüyor.
Arkeoloji ekibi, kazı faaliyetleriyle eş zamanlı olarak alanda koruma ve restorasyon (konservasyon) projelerini de hayata geçirmeyi planlıyor. Taş ve tuğla örgülü duvarların iklim şartlarından etkilenmesini önlemek adına gerekli güvenlik tedbirleri alınırken, mimari çizimler tamamlanarak yapının dünya tıp ve mimarlık literatürüne kazandırılması hedefleniyor.
Görsel ihtişamıyla ziyaretçileri karşılayan ilk yapı olacak
Nysa Antik Kenti’ni ziyaret edecek yerli ve yabancı turistler için bu alan ayrı bir önem taşıyor. Antik kentin giriş noktasında yer alması sebebiyle arkeolojik kazı çalışmaları tamamlandığında, alana adım atan tarih meraklılarını karşılayacak ilk anıtsal eser bu hamam kompleksi olacak. Kemerli mimarisi ve muazzam yüksekliğiyle dikkat çeken yapının, kentin turizm potansiyeline son derece güçlü bir katkı sunması öngörülüyor.
Sultanhisar bölgesindeki tarih mirasını ayağa kaldırma hedefi doğrultusunda devam eden bu titiz saha araştırmaları, Anadolu'nun Roma dönemindeki şehirleşme ve altyapı başarısını bir kez daha kanıtlıyor. Sezon sonuna kadar hamamın tüm sınır hatlarının netleştirilmesi ve kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.
