Tütünle mücadelede yeni bir dönemi başlatması beklenen 41 maddelik yasa teklifi taslağı, sigara kullanıcıları ve işletmeler için oldukça sert kurallar barındırıyor. Yeni düzenleme ile birlikte kamu binaları, eğitim kurumları, sağlık kuruluşları ve çocuk oyun alanlarında tütün ürünü kullanımı tamamen sona erdiriliyor. Açık hava etkinliklerinde de büyük kısıtlamalar öngören taslak, tütün dumanının pasif etkilerini minimize etmeyi amaçlıyor. Özellikle toplu kullanım alanlarında uygulanacak bu yasa teklifi, halk sağlığını koruma noktasında son yılların en kapsamlı hukuki girişimi olarak değerlendiriliyor.
Restoran ve kafelerde izole oda dönemi başlıyor
Yeme-içme sektöründe devrim niteliğinde değişiklikler kapıda. Mevcut uygulamaların aksine, yeni taslakla birlikte işletmelerin açık alanları dahil olmak üzere genel alanlarda sigara içilmesi yasaklanacak. İşletmeler, yalnızca toplam alanın yüzde 10’unu geçmeyen ve en fazla 20 metrekare büyüklüğünde olan özel izole alanlar oluşturabilecek. Bu alanların dışarıdan görünmemesi ve içeride hiçbir şekilde servis yapılmaması şartı aranacak. Ayrıca, bu özel bölmelere 18 yaş altındaki bireylerin girişi kesinlikle yasaklanacak. Şartları sağlamayan işletmelerin tütün kullanımına izin vermesi mümkün olmayacak.
Şoför koltuğunda sigara yakanlara ağır yaptırım
Ulaşım araçlarındaki denetimler de yeni yasa ile en üst seviyeye çıkarılıyor. Taslağa göre, hususi araçlarda sürücü koltuğunda sigara kullanımı tamamen yasak kapsamına alınıyor. Bu yasak sadece şahsi araçları değil; taksiler, dolmuşlar ve tüm toplu taşıma araçlarını da kapsıyor. Otellerde ise tütün kullanımına sadece bu iş için özel olarak ayrılmış ve teknik şartları karşılayan odalarda izin verilecek. Sokaktaki denetimlerin etkinliğini artırmak amacıyla en az iki kamu görevlisi ve bir kolluk personelinden oluşan özel "tütün denetim ekipleri" sahaya inecek. Bu ekipler, usulsüzlüğü yerinde tespit ederek doğrudan idari para cezası kesme yetkisine sahip olacak.
Milyonluk cezalar ve ruhsat iptali kapıda
Yasa taslağı, kuralları ihlal eden şahıs ve firmalara yönelik mali yaptırımları da ağırlaştırıyor. Yasaklı alanlarda sigara içen bireylere 5 bin lira ceza kesilmesi öngörülürken, kurallara uymayan işletmeler 50 bin liradan başlayan cezalarla karşı karşıya kalacak. Tütün ürünlerinin satışı, reklamı ve sunumuyla ilgili ihlallerde cezalar 5 milyon liradan başlayıp 25 milyon liraya kadar yükselebilecek. Standart dışı üretim yapan büyük ölçekli firmalar ise en az 30 milyon lira ceza ödeyecek. İhlallerin tekrarı halinde işletmelerin kapısına kilit vurulması ve ruhsat iptali gündeme gelecek.
Hedef tütünsüz Türkiye ve 2040 vizyonu
Taslağın en radikal hedefi ise tütünün Türkiye haritasından tamamen silinmesi olarak belirlendi. 2040 yılına kadar kademeli olarak tüketimin azaltılması, bu tarihten itibaren ise tütün satışı ve üretiminin tamamen yasaklanması planlanıyor. 2040 sonrası tütün ticareti yapanlara milyonluk adli para cezaları, kullanıcılara ise caydırıcı yaptırımlar uygulanacak. Ayrıca "tütün ürünü" tanımı genişletilerek elektronik sigara ve ısıtılmış tütün sistemleri de bu katı yasaklara dahil edildi. Böylece yeni nesil ürünlerin genç kitleler arasında yaygınlaşmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
