Dünyanın en büyük elektrikli araç pazarı olan Çin, otomotiv sektörünü yakından ilgilendiren dikkat çekici bir düzenlemeye imza attı. Çinli yetkililer, elektrikli araçlarda kullanılan elektronik ve gizli (pop-out) kapı kollarını resmen yasakladı. İlk kez Tesla Model S ile popüler hale gelen bu tasarımlar, yıllar içinde aerodinamik avantaj ve modern görünüm gerekçesiyle birçok markanın standart tercihi olmuştu.
Ancak yaşanan ölümcül kazalar, acil durumlarda kapıların açılamadığına yönelik iddialar ve kurtarma ekiplerinin yaşadığı zorluklar, bu estetik trendin sonunu getirdi. Yeni düzenlemeyle birlikte Çin’de satılacak elektrikli araçlarda hem iç hem de dış kapı kollarının mekanik olması zorunlu hale geliyor.
Yeni kurallar ne zaman yürürlüğe girecek?
Çin tarafından açıklanan düzenlemeye göre yasak 1 Ocak 2027 itibarıyla yürürlüğe girecek. Halihazırda onay almış, üretimi planlanmış veya satış sürecine girmiş modeller için ise Ocak 2029’a kadar geçiş süresi tanınacak.
Yetkililer, bu sürenin otomobil üreticilerine tasarım değişikliği ve homologasyon süreçlerini tamamlamaları için verildiğini vurguluyor. Buna rağmen sektör temsilcileri, özellikle mevcut modeller için bu uyumun yüksek maliyetli ve zaman alıcı olacağı görüşünde.
Kararı tetikleyen ölümcül kazalar
Yasağın arkasındaki en önemli gerekçe, son dönemde kamuoyuna yansıyan yüksek profilli kazalar oldu. Özellikle Xiaomi markasına ait iki elektrikli aracın karıştığı ve araçların alev aldığı kazalarda, kapıların elektronik sistemler nedeniyle açılamadığı iddiaları Çin’de geniş yankı uyandırdı.
Bu olaylarda hem yolcuların hem de kurtarma ekiplerinin araca erişimde gecikme yaşadığı öne sürüldü. Güvenlik kurumlarının raporları sonrasında, acil durumlarda elektrik kesintisine bağlı olmayan, fiziksel erişime izin veren sistemlerin zorunlu hale getirilmesi kararlaştırıldı.
Kapı kolları için net ve sert standartlar
Yeni düzenleme, yalnızca “mekanik olsun” demekle sınırlı kalmıyor. Çin’in yayımladığı teknik standartlar oldukça ayrıntılı. Buna göre:
Dış kapı kolları, en az 60 mm x 20 mm ölçülerinde fiziksel bir tutma alanına sahip olacak.
Kaza sonrası, kurtarma ekipleri kapı kolunu elle kavrayıp çekebilecek.
Araç içindeki kapı açma mekanizmaları, acil durumlarda nasıl kullanılacağını gösteren görünür işaretlerle etiketlenecek.
Bu işaretlerin minimum boyutu 1 cm x 0,7 cm olacak.
Hem iç hem de dış kapı kolları, net biçimde tanımlanmış ve kolay erişilebilir konumlara yerleştirilecek.
Dikkat çeken bir diğer nokta ise, yedek batarya veya mekanik kabloyla desteklenen elektronik sistemlerin bile yeterli görülmemesi. Çin, kapı erişiminde elektronik bağımlılığı tamamen ortadan kaldırmayı hedefliyor.
Hangi markalar ve modeller etkilenecek?
Bu karar, Çin pazarında satılan elektrikli araçların büyük bir bölümünü kapsıyor. Nisan ayı verilerine göre Çin’de en çok satan 100 yeni enerji aracının yaklaşık yüzde 60’ı gizli kapı kolları kullanıyor. Oran, özellikle üst segment ve lüks modellerde daha da yükseliyor.
Düzenlemeden etkilenecek modeller arasında şunlar öne çıkıyor:
Tesla Model 3 ve Model Y
BMW iX3 (Çin pazarı versiyonu)
Nio, Li Auto, Xpeng ve Xiaomi markalarına ait birçok model
Bazı üreticiler ise şimdiden yön değiştirmiş durumda. Geely ve BYD, son tanıttıkları modellerde sessiz sedasız geleneksel kapı kollarına geri döndü. Tesla cephesinde de, düzenlemenin gündeme gelmesiyle birlikte tasarım ekiplerinin alternatif çözümler üzerinde çalıştığı biliniyor.
Yeniden tasarımın maliyeti ağır olacak
Bu dönüşümün otomobil üreticilerine ciddi bir fatura çıkarması bekleniyor. Bloomberg’e konuşan ve Çin’de elektrikli araç geliştirme süreçlerine hakim bir sektör kaynağına göre, mevcut kapı sistemlerinin yeni standartlara uyarlanmasının model başına yaklaşık 100 milyon yuan, yani 14,4 milyon dolar maliyet yaratabileceği belirtiliyor.
Bu rakam, özellikle birden fazla modelle Çin pazarında bulunan küresel markalar için yüz milyonlarca dolarlık ek yük anlamına geliyor.
Küresel standartlaşmanın önü açılıyor
Çin’in bu kararı, ülkenin otomotiv sektöründeki küresel belirleyici rolünü bir kez daha ortaya koydu. Birçok üretici, farklı pazarlar için ayrı tasarımlar geliştirmek yerine, tek tip küresel standart oluşturmayı tercih ediyor.
Bu nedenle uzmanlara göre, Çin’de zorunlu hale gelen mekanik kapı kolları zamanla Avrupa ve ABD pazarlarına da yansıyabilir. Özellikle Tesla gibi küresel ölçekte faaliyet gösteren markalar için, tek bir tasarım dili kullanmak maliyet ve üretim açısından daha rasyonel görülüyor.
Neden sadece elektrikli araçlar kapsama alındı?
Düzenlemenin en tartışmalı yönlerinden biri, yasağın yalnızca elektrikli araçları kapsaması. Oysa birçok içten yanmalı araçta da elektrikle çalışan açılır kapı kolları bulunuyor.
Örneğin Infiniti QX80, elektronik açılır kapı kollarına sahip bir içten yanmalı araç. Bu tür sistemler de batarya bitmesi veya ağır kazalarda benzer riskler taşıyabiliyor. Bu durum, düzenlemenin neden yalnızca elektrikli araçlarla sınırlı tutulduğu sorusunu beraberinde getiriyor.
Gizli kapı kollarının sonu mu geliyor?
Çin’in attığı bu adım, otomotiv tasarımında son yılların en belirgin trendlerinden biri olan gizli kapı kollarının geleceğini ciddi biçimde tartışmaya açtı. Elektronik sistemlere bağımlı kapı erişiminin güvenlik riski olarak tanımlanması, bu tasarım anlayışının yayılmasını büyük ölçüde frenleyebilir.
Eğer Avrupa Birliği ve ABD’deki düzenleyici kurumlar da benzer kararlar alırsa, bugün yalnızca elektrikli araçları kapsayan bu kuralların, yarın tüm binek otomobilleri içine alacak şekilde genişlemesi sürpriz olmayacak. Nitekim Tesla’nın ABD’de kapı sistemleriyle ilgili yürütülen resmi soruşturmalar ve Avrupa’daki ilk sinyaller, bu yönde küresel bir dönüşümün habercisi olarak değerlendiriliyor.
