Erzincan'ın İliç ilçesinde 13 Şubat 2024'te meydana gelen liç kayması sonucu 9 işçinin yaşamını yitirdiği Çöpler Altın Madeni yeniden gündemde. Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP) Derneği ile avukat Arif Ali Cangı, maden işletmesine 24 Temmuz 2026 tarihinde verilen "Geçici Faaliyet Belgesi"nin iptali istemiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na başvurdu. Başvuruda Anadolu Madencilik Sanayi ve Ticaret AŞ (Erzincan Şubesi) adına maden atığı bertarafı ve depolama faaliyetleri kapsamında hava emisyonu, gürültü kontrolü ve atıksu deşarjı izin konularını kapsayan geçici faaliyet belgesinin 24 Temmuz 2026 tarihinde onaylandığı belirtildi.
"Felaket ve ekokırım suçu görmezden gelindi"
Başvuruda, söz konusu onayın yalnızca idari bir işlem olmadığı, kamuoyunun hafızasında derin iz bırakan İliç faciasının ve çevresel etkilerinin göz ardı edildiği savunuldu. Dilekçede, Çöpler Altın Madeni'nin Türkiye'nin yığın liçi yöntemiyle altın üreten en büyük tesislerinden biri olduğu, 2009 yılından bu yana faaliyet yürüttüğü ve Fırat Nehri'nin önemli kollarından Karasu Çayı ile Bağıştaş Barajı'nın hemen yakınında bulunduğu hatırlatıldı.
Dilekçede "İşletme, Fırat Nehri'nin bir kolu olan Karasu ve bunun üzerinde bulunan Bağıştaş Barajı'na çok yakın konumdadır. İşletmenin bulunduğu alanın akarsu ve baraja göre daha yüksek konumda olması, işletmede oluşabilecek her türlü sıvı atığın serbest kalması halinde aşağıya doğru akarak akarsuya erişmesi ve büyük çevre felaketlerine yol açma riski bulunmaktadır. Nitekim 13 Şubat 2024 Salı günü saat 14.30 sularında yığın liçi sahasında meydana gelen kayma/çökme sonucunda büyük bir ekolojik yıkım yaşanmıştır. Resmi açıklamalara göre maden çalışanı 9 kişi, kayan siyanürlü ve ağır metalli kütlenin altında kalmıştır. Can kaybına yol açmasının yanı sıra yığın liçi sahasının kayması aynı zamanda sonucu kestirilemeyecek büyük bir çevre felaketine yol açmıştır. Konunun uzmanları tarafından zehirli ve ağır metalli atığın Fırat Nehri'ne karışma riski uyarısı yapılmıştır. Olayın soruşturması kapsamında alınan bilirkişi raporu ile civardaki akarsu ve göletlerden alınan su örneklerinin analizi sonucu ağır metaller bakımından sınır değerlerin aşıldığı tespit edilmiştir. Sınır aşan suların kirlenmesi halinde Türkiye açısından uluslararası boyutta sorumluluklar doğuracak nitelikte bir ekokırım suçu işlenmiştir." ifadelerine yer verildi.
9 işçi yaşamını yitirmişti
Erzincan'ın İliç ilçesindeki Anagold Madencilik AŞ'ye ait Çöpler Altın Madeni'nde 13 Şubat 2024'te yığın liç sahasının çökmesi sonucu 9 işçi yaşamını yitirdi, yaklaşık 10 milyon metreküp siyanürlü toprak kaydı. Facianın ardından hazırlanan ilk bilirkişi raporunda ÇED olumlu kararını veren kamu görevlileri asli kusurlu gösterilirken, daha sonra hazırlanan ikinci bilirkişi raporunda olayın ÇED raporuyla ilişkilendirilemeyeceği ve Bakanlık yetkililerinin kusursuz olduğu belirtildi. Bunun üzerine ÇED sürecinde görev alan kamu görevlileri hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildi. Ailelerin itirazlarına rağmen kamu görevlileri yargılanmazken, karar Anayasa Mahkemesi'ne taşındı. Facianın üzerinden iki yıl geçmesine rağmen davada yargı süreci devam ediyor.
EGEÇEP ve Avukat Arif Ali Cangı, Bakanlığa yaptıkları başvuruda yalnızca geçici faaliyet belgesinin iptalini değil, belgenin hangi teknik ve hukuki gerekçelerle verildiğinin de açıklanmasını istedi.
Başvuruda şu taleplere yer verildi:
- Geçici faaliyet belgesinin hangi inceleme ve değerlendirmeler sonucunda verildiğinin açıklanması,
- İliç faciası sonrasında hazırlanan bilirkişi raporları ve çevresel etkilerin izin sürecinde dikkate alınıp alınmadığının açıklanması,
- 24 Temmuz 2026 tarihli geçici faaliyet belgesinin geri alınması,
- Sürece ilişkin bilgi ve belgelerin kamuoyuyla paylaşılması.
