9 Eylül / İzmir'in Bergama ilçesinde belediyeye ait yüzlerce dönümlük arazinin özel bir şirkete enerji yatırımı için tahsis edilmesiyle başlayan tartışmada yeni bir aşamaya geçildi. Soma Çimento Madencilik Beton Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından Sarıcalar Mahallesi'nde kurulması planlanan güneş enerjisi santralinin 16 Ekim 2026 tarihli ÇED raporu, projenin arazi kullanımına ve çevresel etkilerine ilişkin ayrıntıları ortaya koydu.
Daha önce kamuoyunun gündemine taşıdığımız yaklaşık 563 dönümlük belediye arazisi üzerindeki yatırımın büyüklüğü 980 milyon liraya ulaşıyor. Ancak projenin yalnızca ekonomik boyutu değil, tarımsal nitelikteki toprağın nasıl kullanılacağı ve bölgedeki doğal yaşamın ne ölçüde etkileneceği de dikkat çekiyor.
563 dönümlük araziye 86 bin panel
Soma Çimento'nun projesine göre Bergama'nın Sarıcalar Mahallesi'ndeki 109 ada 87 ve 170 numaralı parsellerin toplam 563 bin 490 metrekarelik bölümünde güneş enerjisi santrali kurulacak.
Santralde 86 bin 16 güneş paneli, 10 inverter ve 10 transformatör bulunması öngörülüyor. Yıllık 90 milyon kilovatsaat elektrik üretmesi planlanan tesisin, Soma Çimento Fabrikası'nın elektrik ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılaması hedefleniyor.
Böylece Bergama'daki kamu arazisi, şirketin sanayi faaliyetlerinde kullanacağı elektriğin üretimine ayrılmış olacak.
15 bin ton bitkisel toprak sıyrılacak
Yeni ÇED raporundaki dikkat çekici ayrıntılardan biri de arazi hazırlığı sırasında yapılacak toprak işlemleri oldu.
Raporda, 450 bin metrekarelik alan üzerinden yapılan hesaplamada 5 santimetre kalınlığındaki bitkisel toprak tabakasının sıyrılması öngörülüyor. Bu işlem sonucunda 22 bin 500 metreküp, rapordaki hesaplamayla 15 bin ton bitkisel toprağın yerinden alınacağı belirtiliyor.
Sıyrılacak toprağın proje sahası içerisinde belirlenen depolama alanında tutulması ve daha sonra düzenleme çalışmalarında kullanılması planlanıyor.
Bu miktar, yatırımın arazi üzerinde yaratacağı fiziksel müdahalenin boyutunu göstermesi açısından önem taşıyor. Bitkisel toprağın geçici olarak kaldırılması ile kalıcı olarak kaybedilmesi aynı anlama gelmese de depolama koşulları, toprağın yeniden kullanımı ve erozyona karşı alınacak önlemler çevresel açıdan belirleyici olacak.
Tarım arazisinin geleceği belirsiz
Projeye konu taşınmazların tapu kayıtlarında "Palamutlu Tarla" vasfıyla yer aldığı ve kuru marjinal tarım arazisi niteliği taşıdığı belirtiliyor.
Belediye mülkiyetindeki bu alanların güneş enerjisi üretiminde kullanılabilmesi için tarım dışı kullanım ve planlama süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
Bu durum, önceki haberimizde gündeme gelen kamu arazisinin tahsisi tartışmasına yeni bir boyut ekliyor. Çünkü söz konusu alan yalnızca belediyeye ait bir taşınmaz değil, aynı zamanda tarımsal niteliği bulunan geniş bir arazi.
Yatırımın tamamlanması halinde bu arazinin kullanım biçimi uzun yıllar boyunca değişecek.
Meşe, kızılçam ve çalılık alanlar dikkat çekiyor
ÇED raporunda yer verilen biyolojik çeşitlilik araştırması, proje alanının doğal bitki örtüsüne ilişkin önemli tespitler içeriyor.
21 Eylül 2026 tarihinde yapılan arazi incelemelerinde bazı bölümlerde meşe ve kızılçam türlerinin yoğunlaştığı, diğer kesimlerde ise ardıç, alıç ve Akdeniz iklimine özgü çalı topluluklarının bulunduğu kaydedildi.
Rapor, proje sahasının tamamının orman alanı olduğunu ortaya koymuyor. Bununla birlikte alanın tamamen bitki örtüsünden yoksun olmadığını da gösteriyor.
Güneş panellerinin yerleştirilmesi sırasında mevcut bitki örtüsünün ne ölçüde korunacağı, arazi hazırlığının hangi bölümlerde yoğunlaşacağı ve doğal yaşam alanlarının nasıl etkileneceği önem taşıyor.
Sarıcalar Barajı ve sulama kuyusu da gündemde
Yeni raporda projenin su kaynaklarıyla ilişkisi de değerlendirildi.
Sarıcalar Barajı'nın proje alanının kuzeyinde bulunduğu belirtilirken, yaklaşık 2,88 kilometrekarelik hidrojeolojik etki alanında tarımsal sulama amacıyla kullanılan bir kuyu ve mevcut güneş enerjisi tesisi bulunduğu kaydedildi.
Proje sahasının bir bölümünün yeni yeraltı suyu tahsislerine kapalı bölgede yer aldığı da rapora yansıdı.
Şirketin değerlendirmesine göre santral için yeni yeraltı suyu kuyusu açılmayacak ve panel temizliğinde saf su kullanılacak. Mevcut su kaynaklarında belirgin bir olumsuz etki beklenmediği ifade ediliyor.
Buna karşılık yağmur sularının doğal akışının korunması, drenaj hatlarının engellenmemesi ve çevredeki tarımsal su kullanımının etkilenmemesi, projenin uygulanması sırasında izlenmesi gereken konular arasında bulunuyor.
Komşu arazide de güneş enerjisi tesisi var
ÇED raporunda dikkat çeken bir başka ayrıntı, planlanan santralin yakın çevresinde başka bir güneş enerjisi tesisinin bulunması.
Rapora göre proje alanına yaklaşık 160 metre mesafede mevcut bir GES yer alıyor.
Bu yakınlık, bölgedeki enerji yatırımlarının toplam çevresel etkilerinin değerlendirilmesini önemli hale getiriyor. Çünkü birbirine yakın tesislerin arazi kullanımı, bitki örtüsü, doğal yaşam ve su akışları üzerindeki etkileri tek tek değerlendirilenden farklı sonuçlar doğurabiliyor.
Köylüler endişelerini dile getirdi
Projeye ilişkin halkın katılımı toplantısı 3 Eylül 2026 tarihinde Sarıcalar Mahallesi Köy Kahvesi ve önünde gerçekleştirildi.
ÇED raporunda, toplantıya katılan vatandaşların ve kurum temsilcilerinin proje hakkındaki endişelerini ve görüşlerini dile getirdiği belirtildi.
Şirket tarafından hazırlatılan raporda, yöneltilen soruların değerlendirildiği ifade edildi. Ancak yöre halkının dile getirdiği kaygılara karşı uygulamada hangi somut önlemlerin alınacağı, projenin ilerleyen aşamalarında önem taşıyacak.
Tahsis tartışmasının ardından şimdi gözler ÇED sürecinde
Bergama Belediyesi'ne ait yaklaşık 563 dönümlük arazinin Soma Çimento'ya tahsis edilmesi, daha önce kamu yararı ve arazi kullanımı bakımından tartışma yaratmıştı.
16 Ekim tarihli ÇED raporu ise aynı yatırımın toprak, bitki örtüsü, su kaynakları ve doğal yaşam üzerindeki olası etkilerini daha ayrıntılı biçimde ortaya koydu.
Yenilenebilir enerji üretiminin fosil yakıtlara bağımlılığı azaltma potansiyeli bulunmasına karşın, geniş tarım arazilerinin enerji tesislerine dönüştürülmesi ayrı bir çevresel değerlendirme gerektiriyor.
