İnci ONGUN - İzmir’de yıllardır “erkek işi” olarak görülen dolmuş şoförlüğünde direksiyon başına geçen 37 yaşındaki bir çocuk annesi Gamze Aygün, erkeklerin ağırlıkta olduğu bu zorlu meslekte verdiği mücadeleyle dikkat çekiyor. Karşıyaka-Bornova hattının tek kadın dolmuş şoförü olan Aygün, İzmir’in yoğun trafiğinde uzun saatler direksiyon sallayarak hem geçimini sağlıyor hem de kadınların fırsat verildiğinde en ağır çalışma koşullarının üstesinden gelebileceğini gösteriyor. Direksiyondan inince evde çocuğu için yeni bir mesaiye başlayan Aygün, bu yoğunluğa rağmen üniversite sınavına hazırlanarak Bakırçay Üniversitesi’nin iki yıllık Laborant ve Veteriner Sağlık Bölümü’nü kazandığını anlattı.
DİREKSİYON SEVGİSİ ÇOCUKLUKTAN
Şoförlük sevgisinin çocukluk yıllarında başladığını belirten Aygün, ESHOT’tan emekli babasının kullandığı otobüslerde başlayan direksiyon tutkusunu yıllar sonra mesleğe dönüştürdüğünü anlattı:
“Ben daha çocukken babamın kullandığı otobüse biner, yanında otururdum. Direksiyon sevgim biraz da oradan geliyor. 19 yaşında ehliyetimi aldım. Yaklaşık üç yıldır yolcu taşımacılığı yapıyorum. İki yıl İZTAŞIT’ta çalıştım, dolmuşçulukta da yaklaşık bir yılım dolacak. Şimdi minibüs şoförlüğü yapıyorum.”
Aygün, geçimini sağlamak için yıllar boyunca farklı işlerde çalıştığını belirterek, “19 yaşımdan beri çalışıyorum. Ayakta kalabilmek için garsonluk da yaptım, bulaşık da yıkadım, tuvalet bile temizledim. Ama araç kullanmayı çok seviyorum. Direksiyon beni gerçekten rahatlatıyor. İnsan sevdiği işi yapmalı diye düşünüyorum ve ben şoförlüğü gerçekten çok seviyorum” dedi.
UZUN SÜRE DİREKSİYON BAŞINDA
İzmir’in yoğun trafiğinde uzun saatler direksiyon başında kalan Aygün, bazı günler sabahın erken saatlerinden geceye kadar çalıştığını anlattı:
Sabah 05.00’te kalkıyorum. Çok uzun saatler çalışıyoruz. Bazen hazırlanacak zaman bile bulamıyorum, makyajımı arabada yaptığım oluyor. Direksiyonda 14 kişinin hayatını taşıyorsunuz. Bu büyük bir sorumluluk. Dikkatinizi bir an bile kaybetmemeniz gerekiyor. Trafik, yolcu, para alıp verme, zaman baskısı... Hepsi aynı anda üzerinizde. Direksiyonda sadece kendinizden sorumlu değilsiniz. Birine zarar gelse sorumluluk size ait. O yüzden hem yola hem de yolculara aynı anda dikkat etmek zorundasınız. Özellikle Bornova’da sabah ve akşam saatlerinde trafik çok yoğun. Altınyol kilitlendiğinde dakikaya yetişmek zorundayız. Geç kaldığımız her dakika için 100 lira para cezası ödediğimiz oluyor. Bu da üzerimizde ayrıca baskı yaratıyor. Dolmuşçular arasında da ayrı bir rekabet var. Aynı yöne gidiyoruz, aynı yolcuları taşıyoruz. Kim önce giderse yolcuyu o alıyor. Bir anlamda trafikte mücadele ediyoruz.”
TRAFİKTE KADIN OLMAK
Aygün, bazı sürücülerin sırf kadın olduğu için kendisine karşı farklı davrandığını belirterek şöyle konuştu:
“Trafikte kadın olduğum için zaman zaman taciz edildiğim de oluyor. Önüme kıran, korna çalan, sırf kadın olduğum için üzerime gelen sürücülerle karşılaşıyorum. Bazen haksız olduklarını bildikleri halde bunu kabullenemiyorlar. Bu anlamda bazı erkeklerin gerçekten eğitilmesi gerektiğini düşünüyorum. Bazılarıyla trafikte yaşamak çok zor. Kadınların yapabilecekleri işlerin cinsiyet üzerinden sınırlandırılmasına karşıyım. Kadınlar fırsat verildiğinde her alanda başarılı olur. Bazen bana, ‘Aa, dolmuş kullanıyorsunuz’ diye şaşırıyorlar. Ben de ‘Niye şaşırıyorsunuz, kadınlar F-16 bile kullanıyor’ diyorum. Bir kadın savaş uçağı kullanabiliyorsa neden dolmuş kullanamasın? Kadınların şoförlükte daha dikkatli ve daha sakin olabildiğini düşünüyorum. Yolculardan da bu yönde çok yorum alıyorum. ‘Kadın şoförler daha nazik, daha dikkatli’ diyenler oluyor. Hep şunu söylüyorum: Kadın yeter ki istesin. Erkeklerle aramızda fiziksel olarak kas farkı olabilir ama kadın erkeğin yaptığı her işi yapabilir. Birçok kadın hem çocuğuna bakabilmek hem de hayatta var olabilmek için tek başına mücadele ediyor. Kadınlar için açılan her iş alanını bu yüzden çok değerli. Bugün belediyede temizlik işlerinde kadınlar var. Bunlar gerçekten gurur verici; Kadınlara çalışma hayatında daha fazla yer açılması gerektiğini düşünüyorum.”
YOLCULAR ÖNCE ŞAŞIRIYOR
Yolcuların direksiyon başında kadın sürücü görünce verdiği tepkinin hoşuna gittiğini ifade eden Aygün “Otobüslerde kadın şoförlere artık biraz alışıldı ama dolmuşta insanlar hala alışamadı. Ben ilk kadın dolmuş şoförü değilim ama bu hatta tek kadınım. Zamanla insanlar buna da alışacak. Güçlü kadınları gördüğümde mutlu oluyorum. Kadın yolcuların beni gördüklerinde yüzlerinin gülmesinin sebebinin de biraz bu olduğunu düşünüyorum. Güçlü bir kadın gördüklerinde gurur duyuyorlar. Erkek yolcular da genellikle saygılı davranıyor. Bazen arabaya binip alışkanlıkla ‘Abi’ diyorlar, sonra beni görünce ‘Aa, özür dileriz’ diyorlar. Aynı insanları sabah işe götürüp akşam getiriyoruz, zamanla birbirimizi tanıyoruz. Bazı kadın yolcularımla arkadaş gibi olduk. Bazen onları yanıma, ön tarafa çağırıyorum. Yolcularım bana sık sık, ‘Ne kadar rahat yolculuk yaptık, sinir yok, stres yok, küfür yok’ diyor.” dedi.
ÜNİVERSİTEYİ KAZANDI
Direksiyondaki uzun mesainin ardından eve döndüğünde günlük ev işleriyle ve oğluyla ilgilendiğini aktaran Aygün, kendisine neredeyse hiç zaman ayıramadığını anlattı.
“Tempo çok ağır, bu kadar uzun saatler çalışılan bir iş kadın için çok zor. Çünkü işim direksiyondan indiğimde bitmiyor” diyen Aygün, “Evin bir düzeni var, kendi kişisel bakımımız var. Bunların hepsini de yapmak zorundayız. Birkaç saat uyuyup yeniden kalkıyorum” diye konuştu.
Çok erken yaşta evlendiği için eğitimine zamanında devam edemeyen Aygün, ağır çalışma temposuna rağmen yıllar sonra üniversite hayalini gerçekleştirmek için ders çalıştığını ve bu yıl Bakırçay Üniversitesi Laborant ve Veteriner Sağlık Bölümü’nü kazanan anlattı.
“Çok erken yaşta evlendim, 20 yaşında oğlum var. Zamanında okuyamadım, ama geceleri çalıştım ve kazandım. Hedefim üniversiteyi bitirmek. Sonrasında mümkün olursa KPSS’ye girip bir kuruma yerleşmek istiyorum. Ömür boyu çalışabileceğim, düzenli bir işim olsun istiyorum. Okula gider, öğleden sonra gelip yine çalışırım. En azından harçlığımı çıkarırım.”
KADIN ÖNCE KENDİ HAYATINI YAŞAMALI
Erken yaşta anne olmasından bugüne verdiği hayat mücadelesini değerlendiren Aygün, kadınların kendi hayatlarını kurabilen bireyler olarak da var olması gerektiğini anlattı “Benim için asıl mesele insanın bu dünyada nasıl bir iz bıraktığı. Hayatta ayakta durmaya çalışan bir kadınım. Çalışıyorum, oğlumu büyüttüm, okuyorum ve hâlâ kendime yeni bir gelecek kurmak istiyorum” dedi.
Aygün, bir kitap kaleme aldığını belirterek şunları söyledi:
Selanik göçmeni bir aileden geldiğini ve kendini Atatürk’ün torunu olarak gördüğünü ifade eden Aygün, “Edebiyatı çok seviyorum. Bir kitabım var. Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı onaylı bir yazarım. Kitabımın adı ‘Üç Beden Aşık.’ Bir kadının hayatta nasıl mücadele ettiğini, bir evladı için neler yaptığını, yaşadığı zorlukları anlattığım bir kitap. Biraz kendi hayatımdan, kendi duygularımdan da esinlendim. Zaten yazarlık biraz böyle bir şey; insan kendi yaşadıklarından ve hissettiklerinden besleniyor.” Dedi.
Daha önce ESHOT’a girmek için evraklarını verdiğini ancak işe alınmadığını belirten Aygün, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’a seslendi:
“İzmir’de her geçen gün daha fazla kadın şoförü ESHOT direksiyonunda görmek beni gerçekten mutlu ediyor. Ben de daha önce İZTAŞIT’ta çalışmış, yıllardır yolcu taşımacılığı yapan bir kadın şoför olarak bir gün onların arasına katılmayı çok isterim. ESHOT için evraklarımı da verdim. Buradan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanımız Cemil Tugay’a seslenmek istiyorum; bana da böyle bir fırsat verilirse mesleğimi ESHOT çatısı altında sürdürmek ve işimi en iyi şekilde yapmak isterim. Babam da yıllarca ESHOT’a emek verdi, biz ESHOT’un ekmeğiyle büyüdük.”
