Yazımın başlığını Behçet Necatigil’den ödünç aldım. Necatigil Usta Türk şiirinin "uç beyi" olarak tanımlar İlhan Berk’i.
Bu tanımlama, yakıştırma, İlhan Berk’in şiir ile kurduğu bağı özetleyen tümcesiyle örtüşür. O da yadsımaz bu saptamayı ve der ki:
“Ben şiirin en uç noktalarını sevdim. Hep oralarda olmak istedim. Bilinen şiirin hep dışında, ayrı bir yer seçtim kendime. Oralarda yaşadım ve oralarda kalmak istedim.”
Dediğini de yaptı İlhan Berk.
Onun yazınsal kişiliğinin belirgin özelliği biçimleri arama çabasıdır. Berk için şiir, salt duyguların, düşüncelerin aktarıldığı bir araç değil, dilin tüm olanaklarının kullanıldığı bir sanat alanıdır. Bu nedenle şiirlerinde sözcüklerin anlamından çok, seslerine, görsel etkilerine önem vermiştir.
Şiirlerinde parçalanmış imgeler, kopuk tümceler, alışılmadık söz dizimi, onun deneysel yaklaşımının göstergeleridir.
Sanat yaşamına 1947’de yayımlanan ilk baskısıyla İstanbul, daha sonra “İstanbul Kitabı” adıyla anılan yapıtı; Türk şiirinde kent izleğine, toplumcu gerçekçi şiir anlayışına yeni bir soluk getiren önemli bir yapıttır.
İlhan Berk, 1954 yılından sonra bu çizgiden uzaklaşarak İkinci Yeni şiirin çalışkan şairleri arasına katılır.
Kemal Özer, Ülkü Tamer, Cemal Süreya, Ece Ayhan, Turgut Uyar, Edip Cansever, Sezai Karakoç, İlhan Berk ile 2. Yeni, Türk şiirine yeni boyutlar getirir.
“Şiir için şiir” anlayışıyla erdem, toplum, gerçeklik gibi konuların şiirin dışında tutulması gerektiğini savunurlar. Onlara göre anlamlı olmak şiir için önemli değildir.
Eşya, görünüm ve insanı gerçeküstücülükten daha aşırı bir soyutlama ile anlatmayı amaç edinmişlerdir.
***
Neden bugün İlhan Berk’e açtım köşemi? Manisa’da 18 Kasım 1918’de Manisa’da doğan Berk’in 108. doğum günü. Yeniden merhaba diyelim.
TRT-2’de Kitap Köşesi izlencesi için 2004 kışında Bodrum’a da düşürdüm yolumu. Şalvar Sokak’ta oturan İlhan Berk’e konuk ettim kendimi. Başlangıcından Bugüne Beyit Mısra Antolojisinin yeni basımını konuştuk. İzmir’e dönünce o günün buluşmasına, söyleşmesine değin “İlhan Berk’le Bodrum buluşması” şiirimi yazdım, İNCE ODA (İlya Y. 2007) kitabımda da ye verdim. Bir bölümü paylaşmak isterim:
hazırlandım giyinip kuşandım / kalemin kâğıdın sesin korosuyla
bindim bir “köroğlu” atına / bir giriş girdim ki şalvar ağa sokak’tan
“çivi yazısı”yla karalanmış eve / baktım ilhan berk
güneşi yıkıyordu denize karşı /koydum yanı başına / “ güneşi yakanların selamı ”nı
(...)
ikibindört kışı / bodrum’un göğü nakışlı
ocak olsa da aylardan / geceden kalmış bir meneviş gibi akdeniz /
ama biz / yıllanmış haberciyiz / sözcüğüne dokunmadan şiire gideriz /
demli çaylar içeriz / mavi terasta / imgelerle
İLHAN BERK 2026 ŞİİR ÖDÜLÜ ÜNAL ERSÖZLÜ ve SİNAN KABA’YA VERİLDİ
Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 2. kez düzenlenen İlhan Berk Şiir Ödülü bu yıl gazeteci, şair yazar dostum Ünal Ersözlü ’nün Yakın Yayınları’ndan çıkan ‘Böğürtlen Öpücüğü’ ile Sinan Kaba’nın Pikaresk Yayınlarınca yayımlanan ‘Dünya Denilen Balkon’ adlı yapıtlarına verildi.
Şükrü Erbaş, Haydar Ergülen, Bedriye Aksakal, Gonca Özmen’den oluşan seçici kurul "Böğürtlen Öpücüğü"nü “şiir yolculuğundaki sürekliliği, güçlü imgeleri, aşkın coşkusunu insanın ve dünyanın kadim halleriyle buluşturan anlatımı ve okura sunduğu zengin şiir deneyimiyle” değer gördü.
Şair Sinan Kaba’nın “Dünya Denilen Balkon” yapıtı ise “insanın duygularıyla nesneler arasında kurduğu yenilikçi ve derin ilişki, yerleşik algıların ötesine geçen yaratıcı yaklaşımı ve dilin anlam katmanlarını ustalıkla işlemesi nedeniyle” ödüle değer görüldü.
Bugün iki şairin ödülleri, Manisa Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu Uğur Mumcu Sahnesi’nde düzenlenecek törenle verilecek.
İki şair dostumuzu içtenlikle kutluyor ve alkışlıyorum