Cumhuriyet Halk Partisi İçişleri Politika Kurulu Başkanı ve İzmir Milletvekili Murat Bakan, 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada Türkiye’de artan kadın cinayetleri ve güvenlik politikalarına ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Bakan, özellikle koruma kararları, KADES uygulaması ve elektronik izleme sistemindeki eksikliklerin kadınların hayatını tehlikeye attığını savundu.
Bakan, açıklamasında Türkiye’de kadınlara yönelik şiddetin giderek arttığını belirterek rakamların tabloyu açık biçimde ortaya koyduğunu söyledi. “Eleştirmek için eleştirmiyoruz, rakamların ortaya koyduğu bir gerçek var” diyen Bakan, son yıllardaki verilerin alarm verdiğini vurguladı.
Kadın cinayetleri rakamları alarm veriyor
Bakan’ın paylaştığı verilere göre 2024 yılında Türkiye’de 394 kadın erkekler tarafından öldürüldü, 258 kadın ise şüpheli şekilde hayatını kaybetti. Böylece veri tutulmaya başlandığından bu yana en yüksek kadın cinayeti sayısı kaydedildi.
2025 yılında da tablo değişmedi. Bakan’ın açıklamasına göre 2025 yılında 297’si doğrudan cinayet olmak üzere toplam 391 kadın yaşamını yitirdi. Bu kadınların 253’ünün evlerinde öldürüldüğü bilgisini paylaşan Bakan, kadınların en güvenli hissetmeleri gereken yerde hayatlarını kaybettiğine dikkat çekti.
Koruma kararları kağıt üzerinde kalıyor
Bakan, kadınları korumaya yönelik alınan koruma kararlarının sahada yeterince uygulanmadığını savundu. Devletin bir yandan kadının tehlike altında olduğunu kabul ederek tedbir kararı verdiğini, ancak bu kararların uygulanmasında ciddi zafiyetler bulunduğunu belirtti.
Bakan’ın açıklamasına göre 2024 yılında 28 kadın aktif koruma kararı olmasına rağmen öldürüldü. Aynı yılın ilk altı ayında ise 16 kadın tedbir kararı sürerken hayatını kaybetti.
Uzaklaştırma kararlarının ihlal edilmesi durumunda kolluk kuvvetlerinin çoğu zaman harekete geçmediğini öne süren Bakan, bu durumun ciddi güvenlik boşlukları yarattığını söyledi. Bu ihmallerin bazı davalarda ağır sonuçlara yol açtığını da vurguladı.
KADES gerçekten koruyor mu?
Bakan’ın eleştirilerinin önemli bir bölümü KADES uygulaması üzerine yoğunlaştı. İçişleri Bakanlığı tarafından kadınların acil durumlarda yardım isteyebilmesi için geliştirilen uygulamanın yaygın biçimde indirildiğini hatırlatan Bakan, bunun gerçek bir başarı göstergesi olmadığını ifade etti.
Açıklamaya göre KADES uygulaması 8 milyon 900 binden fazla kez indirildi. Ancak bu rakamın kadın cinayetlerindeki azalma ile örtüşmediğini belirten Bakan, uygulamanın işleyişine dair soru işaretleri olduğunu dile getirdi.
Bakan ayrıca akıllı telefonu olmayan ya da telefonuna erişemeyen kadınların KADES sisteminden yararlanamadığını belirterek bu tasarım açığının yıllardır giderilmediğini söyledi.
Elektronik kelepçe uygulaması yaygın değil
Kadınların korunmasında etkili araçlardan biri olan elektronik kelepçe sisteminin de yeterince kullanılmadığını savunan Bakan, uzaklaştırma kararı verilen failler için bu yöntemin yaygın biçimde uygulanmadığını ifade etti.
Bakan’a göre elektronik izleme uygulaması çoğu zaman hakim takdirine bırakılıyor ve bu nedenle sınırlı sayıda vakada kullanılıyor. Oysa özellikle ateşli silahların kullanıldığı kadın cinayetleri düşünüldüğünde bu sistemin caydırıcı bir rol oynayabileceğini vurguladı.
Kolluğun yaklaşımı eleştirildi
Açıklamada ayrıca kolluk kuvvetlerinin kadına yönelik şiddet vakalarına yaklaşımının da tartışılması gerektiği belirtildi. Sivil toplum kuruluşlarının raporlarına atıfta bulunan Bakan, bazı başvuruların “aile içi mesele” olarak değerlendirilerek yeterince ciddiye alınmadığını ifade etti.
Bu yaklaşımın kadınları yeniden şiddet ortamına döndürdüğünü söyleyen Bakan, bunun yalnızca bireysel hatalarla açıklanamayacağını belirtti.
Veri eksikliği eleştirisi
Bakan’ın dikkat çektiği bir diğer konu ise resmi veri eksikliği oldu. Kadın cinayetlerine ilişkin verilerin çoğu zaman sivil toplum kuruluşları tarafından paylaşıldığını belirten Bakan, kamu kurumlarının düzenli veri açıklamadığını söyledi.
Kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümleri hakkında şeffaf veri paylaşımının zorunlu olması gerektiğini vurgulayan Bakan, “Veri olmadan hesap sorma olmaz; hesap sorma olmadan sorumluluk olmaz” ifadelerini kullandı.
CHP’nin önerdiği adımlar
Bakan açıklamasında, çözüm için uygulanması gereken bazı adımları da sıraladı. Buna göre koruma kararlarının aktif denetimle takip edilmesi, elektronik izleme sisteminin yaygınlaştırılması ve KADES uygulamasının gerçek bir acil müdahale sistemine dönüştürülmesi gerektiği ifade edildi.
Ayrıca kolluk kuvvetlerinin ihmalinin soruşturulması, toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimlerinin zorunlu hale getirilmesi ve kadın cinayetleri verilerinin düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılması gerektiği vurgulandı.
