19 uncu yüzyılın ikinci yarısında Buca ve Bornova ovalarında sülün, çulluk ve keklik avı yaygın olarak yapılıyordu. Ancak Bornova köyü kalabalıklaşmaya başladığı için nar bahçeleri arasında görülen çullukların dışında av yapmak pek mümkün olmamaya başlamıştı. Trenle ulaşım da mümkün olunca daha uzaklara gidildi. Avcılık yapanlar da çoğaldı ve gruplar halinde av partileri düzenlenmeye başlandı. Aydın tren güzergâhı yakınlarındaki bataklık ve avlaklarda avlanmalar artmıştı. Pazar günleri büyük bir bölümü Rum olan kalabalık avcı grupları köpekleri ve içkileriyle treni doldurmakta ve gittikleri yerde çevreye gruplar halinde dağılmaktaydı. Bunları çoğu, öğlene kadar pek de fazla bir şey vuramayıp bekledikten sonra, daha çok yeme ve içmeye dalmaktaydı. Kimi avcı grupları Trianda (Ayrancılar) ile Kayası istasyonları arasındaki sazlık bölgeyi tercih etmekteydi. Daha uzaklarda geyik ve yaban domuzu avlamak da mümkündü. Meles Çayı çevresi, Yamanlar Dağı ve Çatalkaya’da büyük kara avları düzenleniyordu. Kuş Cenneti ve Gediz Deltası ise sulak alanlar olarak özellikle yabancı konukların ilgisini çekiyor ve su kuşlarıyla ördek avlarına ev sahipliği yapıyordu. Av bittikten sonra genellikle açık havada zengin sofralar kuruluyor, Bornova ve Buca'daki Levanten köşklerinde avlanan hayvanların ikram edildiği büyük ziyafetler ve balolar düzenleniyordu. Sahil kesiminde ise Frenk Mahallesi ve Punta’daki bahçelerde veya evlerde müzikli, sohbetli sosyal toplantılar yapılıyor, günün avı ve başarıları kutlanıyordu. Özellikle Levanten ve Avrupalı grupların düzenlediği av organizasyonlarının ardından kır sofraları kurulur, avlanan hayvanlar pişirilerek yerel şaraplar eşliğinde ziyafetler verilirdi. Türklerin av ve eğlence anlayışı ise şehrin yüksek kesimlerindeki mahalle kahveleri toplanmalar veya mütevazı kır gezileri şeklindeydi ve geleneksel bir çizgide ilerlerdi.
İzmir'de bir yandan Avrupalıların öncülük ettiği ateşli silahlarla yapılan modern spor avcılığı yükselirken, yerel halkın ve Türk avcıların sürdürdüğü tazılarla, şahin, doğan gibi yırtıcı kuşlarla yapılan geleneksel avcılık yöntemleri de varlığını koruyordu. 19. yüzyıl İzmir'inde avcılık, sadece bir hayvan vurma eylemi değil; statü, zenginlik, batılı yaşam tarzı ve sınıfsal bir ayrıcalık göstergesiydi Ancak avcılık cesaret meselesiydi ve güvenlik önlemi almayı da gerektiriyordu. Bu gösterişli av partileri, o dönemin Batı Anadolu’sunda çok ciddi bir güvenlik sorunu olan eşkıyalarla (zeybekler ve haydutlar) sık sık karşı karşıya kalıyor, hatta doğrudan hedef seçiliyordu. Av partileri şehir merkezinden uzak, ıssız dağ eteklerinde yapıldığı için eşkıyaların pusularına son derece açıktı. Eşkıyalar avcıları pusuya düşürür, uşaklarını serbest bırakıp grubun zengin üyelerini dağa kaçırırdı. Dönemin İngiliz ve Fransız basınında İzmir'de düzenlenen av partilerinde kaçırılan Avrupalılar ve ödenen devasa fidyeler hakkında yüzlerce haber yer almaktaydı. İzmir tarihinin en yankı uyandıran olaylarından biri, Bornova'nın en köklü Levanten ailelerinden olan Whittall ailesinin bir ferdi olan James Whittall’in, Bornova yakınlarında çıktığı bir av gezisinde Çakırcalı Mehmet Efe veya dönemin diğer namlı eşkıyaları tarafından kaçırılmasıdır. Aile, İngiliz hükümetinin de devreye girmesiyle çok büyük bir altın fidyeyle akrabalarını kurtarabilmişti. Bu güvenlik açığı nedeniyle 19. yüzyılın sonlarında İzmir'deki Avcılar Kulübü üyeleri, ava giderken yanlarına Osmanlı zaptiyelerini (jandarma) koruma olarak almak veya eşkıya reislerine önceden "haraç/geçiş hakkı" ödemek zorunda kalmışlardı.
ABDÜLHAMİD DEVRİNDE SANSÜR
Basın üzerindeki baskı ve sansür uygulamaları; gelir dağılımındaki dengesizlik ve eşitsizlikler, ülke dışındaki gelişmeler, ekonomik sıkıntılar, yolsuzluk ve yasalara aykırı davranışların artması, eş dost ve akrabaların kayrılması, başkanlık sistemi, seçim dönemleri, işçi sınıfının gücünün artması, toplumsal muhalefetin örgütlenmesi, kamu görevlileri arasında rüşvet ve dolandırıcılık olaylarının artması, siyasette kişisel çıkarların ülke çıkarlarının üstünde görülmesi gibi gelişmelerle birlikte hemen her ülkede artmıştı. Bu topraklarda sansür ve baskı denildiğinde de ilk akla gelen 2. Abdülhamid’di. Ama ondan önce Sultan Abdülaziz döneminde, Şubat 1862 tarihinde Matbuat Müdürlüğü kuruldu ve Aralık 1864’de de basınla ilgili ilk nizamname yayımlandı. 2. Abdülhamid de 1876’da iktidara geldiğinde, bu “matbuat nizamnamesi”ne (basın yönetmeliği) dayanarak baskı ve sansürünü arttırdı, 1878 yılında bir sansür kurulu oluşturdu. Bu kurul üyelerinden Hıfzı ve Kemal, gazeteler basılmadan önce denetimden geçirir, yasaklı sözcükler olup olmadığını kontrol ederlerdi. Halit Ziya Uşaklıgil Kırk Yıl adlı edebiyat anıları kitabında; vatan, millet, hürriyet, adalet, zulüm, ihtilal, isyan, suikast gibi sözcüklere yer verilemediğini, bu sözcüklerin yasak olduğunu belirtir. Halit Ziya Uşaklıgil’in anılarında yazdığı üzere “tepe” demek mümkün değildi çünkü Yıldız Sarayı’nın kurulduğu tepe akla geliyordu. Yine yıldızdan yıldızlardan hiç söz edemezdiniz. Doğrudan Yıldız Sarayı’nı anımsatacağı için külliyen yasaktı. Tahtakurusu böceğinden de söz edemezdiniz. Neden mi? Tahtakurusu “tahtı kurusun” diye anlaşılabilirdi. “Burun” sözcüğü de yasaktı. Abdülhamit’in burnu akla gelebilirdi. Hüseyin Cahit Yalçın Pierre Loti’den çevirdiği “İzlanda Balıkçısı” adlı kitabında bir yeryüzü şekli olan buruna sıra gelince “karaların denize doğru ilerlemiş bölümü” diye çevirmek zorunda kaldığını yazar. “Birader” sözcüğü de yasaktı. Bunda ne var diyeceksiniz, çok şey var, çünkü Abdülhamid, biraderleri Reşat ve Murat’tan hiç hoşlanmıyor, onların gözü tahtımda zannıyla tehlikeli buluyordu. Öyle olunca da “birader” kelimesi birden bire tehlikeli bir hal alıyordu. O nedenle Reşat ya da Murat demek de iyi değildi. O dönemde çocuklarına Murat ya da Reşat adını koyanların sayısı epeyce azalmıştı. “Deli” sözcüğünü kullanmak için de deli olmak lazımdı. Çünkü “deli” sözcüğü Sultan Murat’ı çağrıştırıyordu ve yasaktı. Halit Ziya Uşaklıgil gençliğinde yazmayı düşündüğü “Deli” adlı romanını bu yüzden yazamamıştı. Kimya kitaplarında veya makalelerinde oksijen ve hidrojen bağlarını gösteren bazı denklemler de örneğin "AH = O formülü, “Abdülhamid sıfıra eşittir” şeklinde yorumlanabileceği korkusuyla sansür memurları tarafından çiziliyordu. Yine Abdülhamid döneminde kaybedilen topraklardan Girit, Bosna Hersek ve Kıbrıs’tan söz edilmesi, başarısızlıkları akla getireceği için yasaktı. Padişahın hastalığından söz etmek mümkün değildi. Saraya bir doktor gelmişse ve bu duyulmuşsa, doktor ancak temiz boğaz havası almak için Yıldız Sarayı’nın bulunduğu tepeye çıkabilir ve boğazın serin ve temiz havasını doya doya soluyabilirdi. Sansür kurulu bazı teknik gelişmeleri, kuşku yüzünden yasaklamıştı. “Sözgelimi, “dinamo” sözcüğü “dinamit” sözcüğünü çağrıştırdığı için memleketi elektrik nimetlerinden yoksun bırakmıştı.” Halit Ziya Uşaklıgil bunları yazarken Hüseyin Cahit Yalçın da “Abdülhamid elektrikten hoşlanmazdı, telefonu memlekete sokmazdı, uçak ise bir umacı kadar dehşet verirdi; Ali Reşat’ın şundan bundan sütunlarında uçaklardan söz etmesi az kalsın başına büyük bir dert getirecekti” der.
