Türkiye genelinde uzun süredir uygulanan sıkı para politikaları, yüksek kredi faizleri ve bankaların kredi musluklarını kısması, gayrimenkul sektöründe son yılların en büyük hacimsel daralmalarından birini beraberinde getirdi. Yatırımcıların mevduat faizi gibi sabit getirili enstrümanlara yönelmesiyle birlikte, ülke genelinde konut ve iş yeri satış istatistikleri mayıs ayında sert bir fren yaptı. Türkiye genelinde toplam konut satışları bir önceki yılın aynı ayına göre %31,2 oranında azalarak 93 bin 333 adet seviyesine geriledi. Bu durgunluktan payını alan en büyük metropollerden biri de şüphesiz İzmir oldu. Geçmiş yıllarda hem iç göçün hem de yabancı yatırımcıların gözdesi olan kent, mayıs döneminde inşaat ve emlak sektöründeki durgunluğu en derinden hisseden bölgeler arasında yer aldı. Sektör temsilcileri, maliyet artışları ve alım gücünün düşmesiyle birlikte vatandaşların ev ve dükkan hayallerini bir sonraki döneme ertelemek zorunda kaldığını belirtiyor.
İzmir gayrimenkul pazarının mayıs ayı karnesi
Satış Durumuna ve Satış Şekline Göre Satış Sayıları verileri incelendiğinde, İzmir genelinde gayrimenkul alışverişinin büyük ölçüde el değiştirmeler üzerinden ilerlediği görülüyor. İzmir'de mayıs ayı boyunca toplam 5 bin 624 adet konut satışı gerçekleştirildi. Kentteki ilk el konut satışları bin 787 adette kalırken, piyasanın can damarını oluşturan ikinci el konut satışları ise 3 bin 837 adet olarak kayıtlara geçti. Bu veri, şehirdeki konut ticaretinin yaklaşık %68,2'sinin ikinci el piyasasında döndüğünü gösteriyor. Ticari hayatın kalbi olan ticari alanlarda da benzer bir manzara hakim. İzmir genelinde mayıs ayında toplam 668 adet iş yeri satışı tamamlandı. Bu ticari ünitelerin sadece 134 adedi ilk el dükkan satışlarından oluşurken, geri kalan 534 adet satış ikinci el iş yeri pazarında gerçekleşti. Finansman maliyetlerinin fahiş seviyelere ulaşması nedeniyle ülke genelinde ipotekli konut satışları 19 bin 754 adede kadar gerilerken, İzmir'de de kredili nakit akışının neredeyse durma noktasına geldiği ve nakit birikimi olan "diğer" satış modellerinin piyasayı domine ettiği görülüyor.
Yabancı yatırımcıların Ege'deki azalan ilgisi ve İran vatandaşlarının liderliği
Gayrimenkul sektörünün en önemli döviz girdilerinden biri olan dış pazar satışları, küresel ekonomik konjonktür ve Türkiye'nin değişen ikamet izni politikaları nedeniyle kan kaybetmeye devam ediyor. Yabancılara Yapılan Satış Sayıları erilerine göre, mayıs ayında Türkiye genelinde yabancılara konut satışı %27,0 oranında azalarak bin 387 adede kadar çekildi. Bu dönemde İzmir, yabancı yatırımcıların radarından neredeyse tamamen çıktı. İl genelinde mayıs ayında yabancı uyruklu kişilere yalnızca 17 adet konut satışı yapılabildi. İş yeri segmentinde ise yabancılara yönelik tek bir satış bile gerçekleştirilemedi ve bu kalem sıfır olarak kayıtlara geçti.
Kente yönelik mikro milliyet dağılımlarına bakıldığında ise çarpıcı bir tablo karşımıza çıkıyor. Ülke Uyruklarına Göre Yabancılara Yapılan Satış Sayıları dokümanındaki resmi verilere göre, İzmir'den en çok taşınmaz alan yabancı ülke vatandaşları açık ara farkla İranlılar oldu. Mayıs ayında kentten ev alan yabancıların uyruk dağılımı şu şekilde gerçekleşti: İran vatandaşları 8 adet konut ile listenin başında yer alırken, onları 2 adet konut ile Azerbaycan vatandaşları takip etti. Geri kalan satışlar ise birer adet olmak üzere İsveç, Danimarka, Japonya, Kuveyt, Güney Kore, Kosova ve Amerika Birleşik Devletleri uyruklu alıcılar arasında paylaşıldı. Türkiye genelinde en çok konut alan Rusya Federasyonu vatandaşlarının mayıs ayında İzmir piyasasında hiç yer almaması, Ege bölgesindeki dönemsel yatırım tercihlerinin Orta Doğu ve Asya eksenine kaydığını net bir biçimde kanıtlıyor.
