Türkiye’nin ağır sanayi yükünü omuzlayan ancak bunun bedelini hava kirliliği ve çevresel risklerle ödeyen İzmir’in Aliağa ilçesinde, sanayi çarklarını hızlandıracak yeni bir yatırımın önü açıldı. Gemi sökümden demir çeliğe kadar birçok alanda faaliyet gösteren ve bölgenin önemli oyuncularından biri olan Özdenizcilik Ulaştırma Gemi Söküm Turizm Demirçelik Su Sporları Atık Maddeler San. ve Tic. A.Ş., mevcut tesisini büyütme kararı aldı. Firmanın, Aliağa Kimya İhtisas ve Karma Organize Sanayi Bölgesi (ALOSBİ) içerisinde, Çoraklar Mahallesi sınırlarında bulunan tesisine entegre etmeyi planladığı yeni üniteler için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na sunduğu dosya üzerindeki incelemeler tamamlandı. Sürecin sonunda İzmir Valiliği, projenin çevresel etkilerini değerlendirerek "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu" kararını resmen duyurdu.
Aliağa’da sanayi çarkları daha hızlı dönecek
Onaylanan proje, halihazırda "Tehlikesiz Atık Ön İşlem" ve "Hurda Metal İşleme" konularında faaliyet gösteren tesisin kapasitesini ve işlem çeşitliliğini ciddi oranda artırıyor. Mevcut durumda kablo geri kazanımı üzerine kurulu sistemde yıllık 15 bin 360 tonluk bir kapasiteye sahip olan tesis, yeni yatırımla birlikte elektronik atıkların geri dönüşümünde de merkez üssü olmayı hedefliyor. Proje dosyasında yer alan detaylara göre, tesise eklenecek olan "Atık Elektrikli ve Elektronik Eşya (AEEE) İşleme" ünitesi ile yılda 12 bin ton elektronik atığın ekonomiye kazandırılması planlanıyor. Teknoloji çağının en büyük çevre sorunlarından biri olan elektronik atıkların işlenmesi stratejik bir önem taşısa da, Aliağa gibi kirlilik kotası dolmuş bir bölgede bu işlemlerin yaratacağı ilave yük, çevre örgütleri ve bölge halkı tarafından endişeyle takip ediliyor.
Tonlarca hurda metal külçeye dönüşecek
Projenin en dikkat çekici ve çevresel açıdan en çok tartışılan ayağını ise metal ergitme işlemleri oluşturuyor. "Hurda (Tehlikesiz) Metallerin Ergitilmesi ile Külçe Üretimi" başlığı altında planlanan yatırımla, tesiste devasa ergitme ocakları devreye girecek. Valilikten çıkan vizeye göre, tesiste yıllık ergitme kapasitesi tam 36 bin ton olarak belirlendi.
Ergitilen metallerin dökümü için de kapsamlı bir altyapı kurulacak. Proje kapsamında yıllık 28 bin 800 tonluk döküm kapasitesine ulaşılması hedefleniyor. Bu işlemler sırasında oluşacak emisyonlar ve enerji tüketimi, bölgenin hava kalitesi üzerindeki baskıyı artırma potansiyeline sahip. Özellikle gemi söküm faaliyetleriyle sık sık gündeme gelen ve asbest iddialarıyla çalkalanan bölgede, metal ergitme tesislerinin sayısının artması, kümülatif kirlilik tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
Çevrecilerin gözü kulağı yine bu bölgede
Yatırımın adresi olan ALOSBİ, Aliağa'nın sanayi genişleme sahası olarak biliniyor. 5004 Sokak No: 4 adresinde, tapunun 136 ada 1 nolu parselinde kayıtlı arazide gerçekleştirilecek olan bu kapasite artışı, bürokratik engelleri aşmış olsa da sosyal onay süreci bölge halkı için devam ediyor. Özellikle "Tehlikesiz Atık" sınıfında yer alan hurda metallerin işlenmesi planlansa da, gemi söküm kökenli firmaların faaliyetleri her zaman "asbest" ve tehlikeli atık şüphesini de beraberinde getiriyor. Vatandaşlar, kağıt üzerinde "tehlikesiz" olarak görünen süreçlerin denetiminde herhangi bir zafiyet yaşanıp yaşanmayacağını sorguluyor.
Bürokratik engeller kalktı izinler tamam
ÇED Yönetmeliği'nin 17. maddesi gereğince verilen "ÇED Olumlu (Kapsam Ek-2)" kararı, firmanın inşaat ve montaj çalışmalarına başlaması için yasal zemini oluşturdu. Bundan sonraki süreçte tesisin kurulum aşaması ve deneme üretimleri başlayacak. Hurda metal işleme kapasitesinin 25 bin 512 ton olduğu mevcut yapıya eklenen bu devasa ergitme ve elektronik atık işleme üniteleriyle birlikte, tesisin Aliağa ekonomisindeki payının artması beklenirken, çevresel izleme süreçlerinin ne denli şeffaf yürütüleceği ise zamanla ortaya çıkacak. İzmir'in kuzey aksındaki bu sanayi hareketliliği, ekonomik büyüme ile ekolojik yıkım arasındaki hassas dengede yeni bir sınav olarak kayıtlara geçiyor.
