Gayrimenkul satışından kazanç elde eden milyonlarca mülk sahibini ilgilendiren yeni beyan dönemi 1 Mart itibarıyla başlıyor. Ev ve arsa satışı sonucunda gelir elde eden gerçek kişilerin, belirli koşullar altında bu kazançlarını yıllık gelir vergisi beyannamesi ile bildirmeleri gerekiyor.
Vergi yükümlülüğü özellikle edinim tarihinden itibaren 5 yıl içinde satılan taşınmazlar için geçerli olurken, süre dolmadan yapılan satışlarda elde edilen kazanç değer artışı kazancı kapsamında vergilendiriliyor.
Beş yıl kuralı vergi yükümlülüğünü belirliyor
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre bir konut veya arsa satın alındıktan sonra 5 yıl içinde satılırsa elde edilen kazanç gelir vergisine tabi tutulabiliyor. Bu sürenin hesabında takvim günü esas alınıyor.
Beş yıllık sürenin dolmasının ardından yapılan satışlarda ise söz konusu kazanç için gelir vergisi yükümlülüğü ortadan kalkıyor. Bu nedenle taşınmaz satış tarihinin, vergi doğup doğmayacağını belirleyen en kritik unsur olduğu vurgulanıyor.
Satış dışındaki işlemler de vergi doğurabilir
Vergi yükümlülüğü yalnızca doğrudan satış işlemleriyle sınırlı değil. Uzmanlara göre;
-
bedel karşılığı devir ve temlik,
-
trampa ve takas işlemleri,
-
kamulaştırma veya devletleştirme,
-
taşınmazın ticaret şirketlerine sermaye olarak konulması
gibi işlemler de belirli koşullar altında vergi doğurabiliyor.
Bu nedenle mülk sahiplerinin gerçekleştirdikleri işlemlerin hukuki niteliğini doğru değerlendirmesi önem taşıyor.
Beyanname mart ayında verilecek
2025 yılı içinde 5 yıl dolmadan satılan ev ve arsalardan elde edilen kazançların, Mart 2026 döneminde yıllık gelir vergisi beyannamesi ile bildirilmesi gerekiyor. Hesaplanan vergi ise iki eşit taksitte ödenecek.
İlk taksit Mart ayında, ikinci taksit ise Temmuz 2026’da yatırılacak. Beyanname verilmemesi ya da eksik bildirim yapılması halinde cezai yaptırımlar gündeme gelebiliyor.
Gelir idaresi örnekle açıkladı
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), değer artışı kazancının nasıl hesaplanacağına ilişkin örnek bir senaryo paylaştı. Buna göre 15 Aralık 2024 tarihinde 6 milyon TL’ye satın alınan bir taşınmazın, 6 Kasım 2025 tarihinde 9 milyon TL’ye satılması durumunda satış işlemi 5 yıl dolmadan gerçekleştiği için elde edilen kazanç vergiye tabi tutuluyor.
Vergi hesaplamasında alış ve satış bedelleri arasındaki fark dikkate alınırken, enflasyon etkisini yansıtmak için Yİ-ÜFE verileri de hesaplamaya dahil ediliyor.
Miras yoluyla edinilen taşınmazlarda durum farklı
Paylaşılan bilgilere göre miras yoluyla edinilen konut ve arsaların satışında değer artışı kazancı vergisi uygulanmıyor. Ancak bağış, kooperatif yoluyla edinim veya arsa üzerine yapılan konutlar gibi durumlarda edinim tarihinin doğru belirlenmesi büyük önem taşıyor.
Ayrıca kentsel dönüşüm sürecinde edinilen yeni taşınmazlarda da vergi yükümlülüğünün belirlenmesi, edinim tarihine göre değişebiliyor.
Uzmanlardan mülk sahiplerine uyarı
Vergi uzmanları, taşınmaz satışından gelir elde eden vatandaşların beyan yükümlülüklerini ihmal etmemeleri gerektiğini vurguluyor. Özellikle son yıllarda artan konut fiyatları nedeniyle satış kazançlarının önemli seviyelere ulaşması, vergi incelemelerinin de sıklaşmasına neden oluyor.
Uzmanlar, satış öncesinde edinim tarihi, satış bedeli, enflasyon düzeltmesi ve istisna tutarlarının dikkatle hesaplanması gerektiğini belirtiyor.
