Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kumar bağımlılığıyla mücadele çağrısının ardından kamu bankaları dikkat çeken bir adım attı. VakıfBank, Halkbank ve Ziraat Bankası, mobil bankacılık başta olmak üzere şans oyunları sitelerine para aktarımını kolaylaştıran tüm sekmeleri sistemlerinden kaldırdı. Yeni uygulamayla birlikte şans oyunlarına para yatıran müşteriler, bankacılık sistemi içinde “kumar bağımlılığı riski” kapsamında değerlendirilecek ve bu durum kredi notlarına doğrudan yansıyacak.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın çağrısı sonrası düğmeye basıldı
Cumhurbaşkanı Erdoğan, kumar bağımlılığıyla mücadelenin yalnızca kolluk kuvvetleriyle sınırlı kalamayacağını vurgulayarak; medya, finans kuruluşları ve toplumun tüm kesimlerine sorumluluk çağrısı yapmıştı. Bu açıklamaların ardından kamu bankaları, finansal sistem üzerinden yürütülen mücadeleyi güçlendirme kararı aldı.
Edinilen bilgilere göre atılan bu adım, Sanal Ortamda Yasa Dışı Bahis, Şans Oyunları ve Kumarla Mücadele Eylem Planı kapsamında yer alan yedi öncelikli başlıktan biri olan “finansal sistemde önleme” başlığı altında hayata geçirildi.
Mobil bankacılıkta şans oyunları sekmesi kaldırıldı
Kamu bankalarının mobil bankacılık uygulamalarında yer alan ve şans oyunları sitelerine doğrudan para aktarımını mümkün kılan “şans oyunları” sekmesi tamamen kaldırıldı. Daha önce bu alan üzerinden kullanıcılar, herhangi bir ek işlem yapmadan istedikleri şans oyunu sitesini seçerek hesaplarına limitsiz para aktarımı yapabiliyordu.
Yeni düzenlemeyle birlikte bu kolaylık kamu bankaları için sona erdi. Artık VakıfBank, Halkbank ve Ziraat Bankasımüşterileri, mobil ya da internet bankacılığı üzerinden şans oyunları sitelerine doğrudan para gönderemeyecek.
Özel bankalarda işlemler sürüyor ancak masraflı
Kamu bankalarının aldığı karar özel bankaları henüz kapsamıyor. Özel bankalar üzerinden şans oyunları sitelerine para aktarımı hâlen mümkün. Ancak bu işlemler sırasında yaklaşık 15,75 TL işlem ücreti alındığı belirtiliyor. Buna karşın, şahıstan şahsa yapılan standart para transferlerinde daha yüksek işlem ücretleri uygulanması dikkat çekiyor.
Bu durum, kamu bankalarının aldığı kararın yalnızca erişimi zorlaştırmakla kalmayıp, caydırıcılık hedefi taşıdığını da ortaya koyuyor.
Yasal şans oyunu siteleri de kapsamda
Kamu bankalarının kaldırdığı sekmelerle birlikte, yasal izinle faaliyet gösteren birçok şans oyunu sitesi de dolaylı olarak engellenmiş oldu. Özel bankalar aracılığıyla hâlen para yatırılabilen ancak kamu bankaları üzerinden erişimi zorlaştırılan siteler arasında şunlar yer alıyor:
Altılıganyan.com, atyarışı.com, bilyoner.com, birebin.com, bitalih.com, eküri.com, hipodrom.com, iddia.com, misli.com, nesine, oley.com, sondüzlük.com, TJK, 4nala.com.
Bu adım, yalnızca yasa dışı bahisle değil, yasal şans oyunları alışkanlığıyla da mücadele edilmek istendiğini gösteriyor.
Şans oyunlarına para yatıranın kredi notu düşecek
Yeni uygulamanın en dikkat çekici yönü ise kredi notu etkisi oldu. Bankalar, şans oyunları sitelerine para transferi yapan müşterileri “kumar bağımlılığı riski taşıyan kişi” olarak değerlendirecek. Bu değerlendirme, bankaların kredi tahsis süreçlerinde doğrudan etkili olacak.
Bu kapsamda söz konusu kişilerin kredi notları düşürülecek, kredi başvurularının olumsuz sonuçlanma ihtimali ciddi şekilde artacak. Bankacılık sistemi içinde bu durum, “makul şüphe” kapsamında ele alınacak ve müşterinin aldığı krediyi kumar ya da bahis için kullanabileceği varsayımıyla hareket edilecek.
Kara liste riski gündemde
Uygulamanın devamında, düzenli şekilde şans oyunlarına para yatırdığı tespit edilen kişilerin bankalar nezdinde kara listeye alınabileceği ifade ediliyor. Bu durum yalnızca ihtiyaç kredilerini değil; konut kredisi, taşıt kredisi ve kredi kartı limit artışı gibi tüm finansal işlemleri etkileyebilecek.
Bankacılık kaynakları, bu adımın temel amacının cezalandırmadan çok önleyici ve caydırıcı bir mekanizma kurmak olduğunu vurguluyor.
Kumarın Türkiye ekonomisine faturası ağır
Yeşilay tarafından yapılan çalışmalara göre kumarın Türkiye ekonomisine yıllık maliyeti yaklaşık 40 milyar dolarseviyesinde. Yeşilay Danışmanlık Merkezleri (YEDAM) verileri ise sorunun boyutunu net şekilde ortaya koyuyor.
YEDAM’a yapılan başvuruların yüzde 34’ü kumar bağımlılığı nedeniyle gerçekleşiyor. Kumar bağımlılığı nedeniyle başvuran kişilerin yüzde 75’inin yakın çevresinde de kumar oynama davranışının bulunduğu tespit edilmiş durumda.
Kumarla tanışma yaşı giderek düşüyor
YEDAM verilerine göre kumara başlama yaşı ortalama 21,41 olarak hesaplandı. İlk tercih edilen kumar türü ise yüzde 65 oranıyla spor bahisleri oldu. Spor bahislerini casino oyunları takip ediyor.
Bağımlılık nedeniyle danışmanlık hizmeti alan kişilerin yüzde 86,5’inin lise ve üzeri eğitim düzeyine sahip olması, sorunun yalnızca belirli bir sosyoekonomik kesimle sınırlı olmadığını da gözler önüne seriyor.
