Küresel petrol fiyatlarındaki sert yükselişin ardından Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını sınırlamaya yönelik önemli bir adım atıldı. Cumhurbaşkanı Kararı ile eşel mobil sistemi yeniden devreye alındı ve karar Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Karara göre uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurlarına bağlı olarak akaryakıt fiyatlarında yaşanacak artışın büyük bölümü ÖTV’den karşılanacak. Böylece zamların pompa fiyatlarına sınırlı şekilde yansıması amaçlanıyor.
Petrol fiyatları savaş nedeniyle yükseldi
Son günlerde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nda geçişlere sınırlama getirmesipetrol piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtı.
Küresel piyasalarda yükselen petrol fiyatları Türkiye’de de benzin, motorin ve LPG fiyatları üzerinde baskı oluşturdu. Bu gelişmelerin ardından hükümet akaryakıt fiyatlarını kontrol altına almak için eşel mobil sistemini yeniden uygulamaya koydu.
Zamların yüzde 75’i vergi indirimiyle karşılanacak
Yeni düzenlemeye göre 2 Mart 2026 tarihi baz alınacak. Bu tarihten sonra uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurlarındaki artış nedeniyle akaryakıt fiyatlarında yükseliş yaşanması durumunda Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)indirilecek.
Sistem kapsamında:
-
Benzinde litre başına 14,8277 TL’ye kadar
-
Motorinde litre başına 13,9006 TL’ye kadar
-
LPG’de kilogram başına 11,3830 TL’ye kadar
vergi indirimi uygulanabilecek.
Bu uygulama sayesinde akaryakıt fiyatlarındaki artışın yüzde 75’ine kadar olan kısmı vergi indirimiyle karşılanacak.
10 liralık zam vatandaşın cebine 2,5 lira yansıyacak
Yeni sistemle birlikte fiyat artışlarının büyük bölümü vatandaş yerine devlet tarafından karşılanacak.
Örneğin akaryakıt fiyatlarında 10 liralık bir artış oluşması durumunda, bu tutarın yalnızca 2,5 lirası pompa fiyatına yansıyacak. Kalan 7,5 liralık kısmı ise ÖTV indirimiyle devlet üstlenecek.
Bu uygulamanın amacı, özellikle enerji fiyatlarındaki dalgalanmaların enflasyon üzerindeki etkisini sınırlamak ve vatandaşların bütçesini korumak olarak ifade ediliyor.
Fiyat düşerse vergi tekrar artırılacak
Karar yalnızca fiyat artışlarında değil, fiyat düşüşlerinde de uygulanacak.
Uluslararası petrol fiyatlarında düşüş yaşanması halinde azalış tutarının yüzde 75’i kadar ÖTV artırılacak. Ancak bu artış, 2 Mart 2026 tarihinde uygulanan vergi tutarını geçemeyecek.
Motorine beklenen zam ertelenmişti
Karar öncesinde motorin fiyatlarına 6,69 TL’lik bir zam yapılması bekleniyordu. Ayrıca piyasada motorine 12,45 TL ve benzine 3,68 TL zam beklentisi bulunuyordu.
Eşel mobil sisteminin yeniden devreye alınacağı beklentisi nedeniyle bu zamlar geçici olarak ertelendi.
Eşel mobil sistemi nedir?
Eşel mobil sistemi, petrol fiyatlarındaki artışların doğrudan akaryakıt fiyatlarına yansımaması için uygulanan bir mekanizma olarak biliniyor.
Bu sistemde petrol fiyatı yükseldiğinde ÖTV düşürülerek fiyat artışı dengeleniyor, fiyatlar düştüğünde ise vergi artırılarak denge sağlanıyor.
Türkiye’de bu sistem daha önce 2018 yılında uygulanmaya başlanmış, ancak 2021 yılının son çeyreğinde artan döviz kuru nedeniyle kaldırılmıştı.
Yeni kararla birlikte sistem küresel enerji krizinin etkilerini sınırlamak amacıyla yeniden yürürlüğe girmiş oldu.
