Bugün televizyonu açtığınızda, gazetelerin spor sayfalarını çevirdiğinizde sanırsınız ki bu ülkede futbol Boğaz’ın iki yakasında icat edilmiş, başka hiçbir yerde topa vurulmamış! Her tartışma, her tarih okuması, her "biz büyüğüz" kavgası dönüp dolaşıp aynı üç-dört adresin kapısına dayanıyor.
Oysa hakikat, bağıranların değil, toprağın hafızasındadır. Ve o toprak bize bambaşka bir hikâye fısıldar: Bu topraklarda meşin yuvarlağın ilk kez çimle buluştuğu, ilk düdüğün çaldığı, ilk kulübün kurulduğu yer İstanbul değil, İzmir’dirr! Hem de Bornova’nın o serin, ağaçlıklı çayırlarıdır!
Bakın, tarih dediğiniz şey öyle masa başında, fanatizm sosuna bulanmış ezberlerle yazılmaz. 1870’lerin sonuna, 1890’ların başına gidin… Henüz ortada ne bugünkü dev stadyumlar var ne de milyon dolarlık transfer masalları. Bornova’da yaşayan Levanten ailelerin, İngiliz tüccarların gençleri, o yemyeşil çayırlarda bir araya geliyor. Ayağa giyilen ağır çizmeler, elde dikilmiş, yağmurda kurşun gibi ağırlaşan deri bir top… İlk kez o çimlerde taktik konuşuluyor, ilk kez o çimlerde bir "kulüp" çatısı altında toplanılıyor. Bournabat Football and Rugby Club adıyla atılan o ilk adım, sadece bir spor kulübünün kuruluşu değil; bu coğrafyada modern spor kültürünün doğum belgesidir.
Ne var ki biz, elimizdeki bu muazzam mirası anlatmayı pek beceremeyiz.
İngilizler olsa, o ilk maçın oynandığı çayırın etrafına altından çit çeker, her köşesine müze kurar, dünyaya "Futbolun beşiği burası" diye bilet satardı. Biz ne yapıyoruz? Kendi elimizdeki hazineyi bile unutuyoruz! İzmir’in spor tarihi dendiğinde bile çoğu kişinin aklına sadece son yılların acıları, alt liglerin tozlu yolları, kapanan kulüpler geliyor. Oysa İzmir, Türk futbolunun sadece bir parçası değil; bizzat önsözüdür!
Düşünün bir kere… Bornova’nın o eski çayırlarında atılan o ilk pas, yıllar sonra Karşıyaka’nın, Altay’ın, Göztepe’nin, Altınordu’nun, İzmirspor’un genlerine işledi. İzmir’de futbolun sadece bir oyun değil, bir beyefendilik, bir estetik ve bir şehir kültürü olmasının sebebi tam da budur. Çünkü bu şehir topa vurmayı sonradan öğrenmedi; topun bu topraklara gelişine bizzat ev sahipliği yaptı.
Bugün ekranlarda saatlerce ofsayt çizgisi tartışanlara, futbolu sadece bir kavga ve gürültü makinesine çevirenlere küçük bir tavsiyem var: Yolunuz İzmir’e düştüğünde, şöyle bir Bornova’ya doğru uzanın. Gözlerinizi kapatın ve 19. yüzyılın sonundaki o çayırlara kulak verin. Orada ne hakem tehdit eden yöneticiler göreceksiniz ne de birbirine düşman edilmiş tribünler… Sadece oyunun saf sevincini, bir şehrin öncülüğünü ve meşin yuvarlağın ilk kez çimle buluştuğu o büyülü anı hissedeceksiniz.
Unutmayın; bir ağacın ne kadar yükseğe çıkacağını köklerinin derinliği belirler. Türk futbolunun kökü Bornova’nın toprağındadır. O kökü unutanlar, bugün dallardaki kurumanın nedenini boşuna başka yerde aramasın!