Son dönemde kamuoyunda yeniden yoğun biçimde tartışılan vatandaşlık maaşı, 2026 yılıyla birlikte somut bir takvime kavuşuyor.
Resmi adıyla Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) olarak tanımlanan uygulama, hane gelirinin belirlenen eşik değerin altında kalması halinde devletin düzenli destek ödemesi yapmasını öngörüyor. Ekonomik dalgalanmaların derinleştiği, gelir dağılımındaki adaletsizliğin daha görünür hale geldiği bir dönemde gündeme gelen sistem, sosyal yardım anlayışında yeni bir sayfa olarak değerlendiriliyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın yaptığı son açıklamalar, vatandaşlık maaşının yalnızca bir vaatten ibaret olmadığını, belirli bir planlama dahilinde hayata geçirileceğini ortaya koydu. Açıklamaların ardından gözler; uygulamanın kapsamına, kimlerin bu destekten yararlanabileceğine ve sürecin nasıl işleyeceğine çevrildi.
Vatandaşlık maaşı 2026’da pilot olarak başlıyor
Vatandaşlık maaşıyla ilgili en net açıklama, TBMM Genel Kurulu’nda 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu görüşmeleri sırasında geldi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, sistemin ilk etapta pilot uygulama olarak başlatılacağını duyurdu. Yılmaz’ın verdiği bilgilere göre, 2026 yılı içinde birkaç ilde uygulanacak model, elde edilecek sonuçlara göre değerlendirilecek.
Pilot sürecin ardından hedef, 2027 yılında tüm Türkiye’ye yaygınlaştırılmış bir vatandaşlık maaşı sistemine geçmek. Bu yönüyle GETAD, ani ve kontrolsüz bir uygulama yerine, kademeli ve ölçümlenebilir bir sosyal politika aracı olarak tasarlanıyor.
Gelir tamamlayıcı model ne anlama geliyor?
Yetkililerin özellikle altını çizdiği nokta, bu sistemin bir “koşulsuz maaş” olmadığı. Gelir tamamlayıcı olarak tanımlanan model, hane gelirinin belirlenen bir eşik değerin altında kalması durumunda devreye girecek. Yani devlet, ailenin mevcut gelirini sıfırdan bağımsız bir ödeme ile değil, belirlenen asgari yaşam standardına tamamlayacak bir destekle güçlendirmeyi hedefliyor.
Bu yaklaşım, vatandaşlık maaşının çalışma hayatından koparıcı değil, tam tersine istihdamı teşvik eden bir çerçevede kurgulandığını gösteriyor. Açıklamalara göre sistem, çalışmayı caydırıcı bir yapı taşımayacak.
Kimler vatandaşlık maaşı alabilecek?
Henüz yönetmelik düzeyinde tüm ayrıntılar açıklanmış değil. Ancak yapılan resmi değerlendirmeler, vatandaşlık maaşının hane bazlı işleyeceğini ortaya koyuyor. Buna göre:
- Hane içindeki toplam gelir dikkate alınacak
- Belirlenecek eşik gelirin altında kalan aileler destek kapsamına girecek
- Sosyal yardımlar tek çatı altında toplanarak entegre bir sistem kurulacak
Bu yönüyle GETAD, mevcut sosyal yardım modellerinin yerine geçmekten çok, onları bütünleştiren bir yapı olarak tanımlanıyor. Ailelerin gelir durumu, çalışma kapasitesi ve mevcut sosyal desteklerden yararlanma durumu birlikte değerlendirilecek.
Sosyal yardım sisteminde yapısal dönüşüm hedefleniyor
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın açıklamalarında dikkat çeken bir diğer vurgu, bu uygulamanın bir yapısal reform niteliği taşıması. Yılmaz, gelir tamamlayıcı aile destek modeliyle sosyal yardım sisteminin daha sade, şeffaf ve izlenebilir hale geleceğini ifade etti.
Bugüne kadar farklı kurumlar üzerinden yürütülen yardım mekanizmalarının tek bir çatı altında toplanması, hem mükerrer yardımların önüne geçilmesini hem de gerçekten ihtiyaç sahibi olan kesimlere daha etkin ulaşılmasını amaçlıyor. Vatandaşlık maaşı, bu yönüyle yalnızca bir ödeme değil, sosyal politika anlayışında bir yeniden yapılanma olarak görülüyor.
Vatandaşlık maaşı ne kadar olacak?
En çok merak edilen başlıklardan biri de vatandaşlık maaşı tutarı. Ancak bu konuda henüz net bir rakam paylaşılmış değil. Yetkililer, ödeme miktarının hane gelirine, ailedeki kişi sayısına ve belirlenecek eşik gelire göre değişken olacağını ifade ediyor.
Bu nedenle vatandaşlık maaşı, sabit bir rakamdan ziyade dinamik bir destek modeli olarak tasarlanıyor. Pilot uygulama sürecinde elde edilecek verilerin, hem tutar hem de kapsam konusunda belirleyici olması bekleniyor.
Gözler pilot illerde olacak
Önümüzdeki süreçte kamuoyunun en yakından takip edeceği başlık, pilot uygulamanın hangi illerde ve hangi kriterlerle başlatılacağı olacak. Pilot illerde elde edilecek sonuçlar, vatandaşlık maaşının ülke geneline yayılıp yayılmayacağını ve nasıl bir çerçeveyle uygulanacağını belirleyecek.
Vatandaşlık maaşı, hayata geçmesi halinde milyonlarca haneyi doğrudan etkileyecek bir sosyal destek mekanizması olarak Türkiye’nin gündeminde üst sıralarda yer almaya devam edecek.
