AK Parti iktidarına son verme iddiasındaki Cumhuriyet Halk Partisi’ndeki (CHP) sosyal demokratlar bölündü, ayrılanlar Yeni Parti’yi kurdu. Daha önce de Milliyetçi Hareket Partisi’ndeki (MHP) milliyetçiler bölünmüş, ayrılanlar İYİ Parti’yi kurmuştu. Hâkim güvencesi yetersiz olan ilk derece ve istinaf hâkimlerinin ihtiyati tedbir kararları, siyasi partileri bölerek zayıflatıyor!
Bu kararları veren ilk derece ve istinaf hâkimlerinin terfi ve tayininde Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yetkili. Kararlarının yargısal denetimi olmayan HSK’nin bu yetkileri, hâkimlerin bağımsız ve tarafsız karar verme yeteneğini zayıflatıyor. HSK üyelerinin çoğunluğunu ve doğal başkanı Adalet Bakanı’nı iktidar atıyor. Bu nedenle kamuoyunun genel kanaati, haklı olarak, MHP’yi ve CHP'yi bölen kararlarda AK Parti’nin etkili olduğu yönünde. Nitekim MHP’nin bölünmesi AK Parti'nin seçeneklerini artırırken, Bahçeli’nin koalisyona daha sıkı bağlanmasını sağladı. CHP’nin bölünmesi ise AK Parti’ye yeni bir koalisyon ortağı adayı sağlamanın ötesinde, uzunca bir zamandan beri gündemde olan yeni anayasa çalışmalarına 40 civarında milletvekili desteği edinme imkânı getiriyor.
****
Bu durumda Yeni Parti’nin en önemli vaadi yolsuzluğa sıfır müsamaha hedefi ile yolsuzlukla toptan milli mücadele başlatmak olmalıdır. Ancak programlarında bu konudaki iki satırlık, sistem kurmayı öngörmeyen ifade, yeterli olmaktan uzaktır. Böyle bir sistem kurmak, Yeni Parti’nin tertemiz ve yolsuzluktan uzak olduğunu kanıtlamak için de zorunludur. Yolsuzlukla etkin mücadele için Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) ile Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu’nun (GRECO) eleştirilerini gideren, kapsamlı ve etkin bir yolsuzlukla mücadele sistemi geliştirmek şarttır. Bunu yapmadan, Yeni Parti’yi kuranların CHP tabanı da dahil toplumda gördükleri sempatiyi oya çevirmesini mümkün görmüyorum. Çünkü kamuoyu, yolsuzluğa batmış gördüğü siyasi aktörlerin sözde siyasi "bel altı" mücadelesine mesafeli duruyor. Halk, siyasi ortamın yolsuzluk bahanesiyle yargı vasıtasıyla tanzimini yanlış görse de aktörlerden birini diğerine tercih etmiyor.
Yeterli teminatları olmadığı için bağımsız da tarafsız da olamayan hâkimlerin kararları, siyasi partileri geri dönülemez olarak bölüyor; bu da temyizi etkisiz ve anlamsız bir süreç haline getiriyor. Bu durumu kökten çözmek için siyasi parti davaları, kıdemli ve tam teminatlı hâkimlerin görev yaptığı Yargıtay’da ya da Anayasa Mahkemesi’nde görülmelidir. Öte yandan CHP’li belediyelere odaklanan soruşturmaları yürüten savcılıkların, örgütlü suç soruşturması açarak başka şehirlerde baskın ve gözaltı yapmak gibi kararlarını denetleyen bir mekanizma da yok! Bu durum, yargı vasıtasıyla yolsuzluk soruşturmaları vesilesiyle siyasetin dizayn edilmesine imkân veriyor. Bunun mağduru Özgür Özel ve Yeni Parti’nin, iktidarın hâkimler üzerinde nüfuz kurmasını önleyecek ciddi ve kapsamlı yapısal reform önerisi getirmesi şart.
****
Adalet Bakanı’nı ve yürütmenin temsilcilerini HSK’den çıkarmak hoş görünse de yerine ne konulacağı muallak. Adalet Bakanı’nı HSK'den çıkarmaya ilaveten, Adalet Bakanlığı’nın yetkilerinin de aktarılacağı, kaliteli yargı hizmeti üretimine odaklanan bir “Adalet Yüksek Kurumu (AYK)” kurmak, Yeni Parti’nin önceliği olmalıdır. Buna bağlı olarak, AYK’nin idari kararlarını denetleyecek, ayrıca hâkimlerin keyfi davranmasını önleyecek denetim yetkilerine sahip uzman bir “Adalet Yüksek Mahkemesi (AdYM)” de kurulması, hâkimler de dahil bütün kamu görevlilerinin suçlarında, amirlerinin veya kurumlarının yargıya soruşturma izni vermesi şartının kaldırılması açıkça vaat edilmelidir.
Yönetimde ise eski kusurlu parlamenter sistemden daha sorunlu olacak parlamento hükümeti sistemine dönmek yerine cumhurbaşkanının yetkilerinin Meclis ile bölüştürüleceği bir yürütme-yasama dengesi tasarlanmalı. Temel konularda muhalefeti de kapsayan ve yüksek nisapla karar alan politika kurulları oluşturulabilir. Bakanları atama ve düşürme, Meclis’te güvenoyuna tâbî tutulabilir. Önemli atamalarda ilgili bakanla birlikte müşterek imza zorunluluğu getirilebilir.
Yeni Parti’nin acele yazıldığı belli programının yolsuzlukla mücadele, yönetimde istikrar ve denge kurmak, yargıyı bir gömlek daha yukarı taşımak için daha çok geliştirilmesi gerekiyor.
