Financial Times’ın haberine göre fon yolsuzluğundaki vurgunun miktarı yaklaşık 20 milyar dolar. Görevlerini yapmayarak bu boyutta yolsuzluğa imkân veren kurumlardan, yolsuz ve gayri meşru menfaat edinerek buna göz yuman üst düzey memurlardan ve siyasetçilerden bahsediliyor, isim ve vakıa ortaya konulmadan üstü kapalı birçok şey ima ediliyor. Ama tek bir konuda soru sorulmuyor. Götürülen paranın miktarından daha çok, bu kadar büyük ekonomik değerlerin emanet edildiği sistemin ve kurumların içinde tek bir tanesine yargıya yönelik soru sorulmuyor. Oysa bu devasa yolsuzluğun tam olarak aydınlatılması, akabinde sağlıklı yapısal reformların yapılabilmesi tüm soruların sorulmasına ve cevaplarının bulunmasına bağlı.

Fon yolsuzluğunun uzun süreden beri devam ettiği anlaşılıyor. Yolsuzluğun önemli bir kısmının bazı şirket hisselerinin fiyatının şişirilmesi yoluyla yapıldığı ortada. Borsadaki bazı şirket hisselerinin fiyatının astronomik şişirilmesinde bir örgüt olması, bazılarının alıcı, bazılarının satıcı, bazılarının da bunları organize eden rolünü oynaması zorunludur. Örgütlü suçlarda Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) veya başka bir idari kurumdan soruşturma izni almadan savcılıklar soruşturma başlatabiliyor. Bu husus, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın belediyelere yönelik örgütlü suç soruşturmalarında netleşti. Soru şu: İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, örgütlü fon yolsuzluğuna ilişkin olarak, daha erken bir aşamada, örneğin 2025 yılının mart ayında bir örgütlü suç soruşturması başlatmış mıdır?

***

Adalet Bakanı Akın Gürlek, İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı olduğu tarihlerde, Şubat 2025‫’te fonlardaki şüpheli hareketleri fark ettiklerini, SPK‫’ye yazdıklarını ve görüştüklerini söylüyor. Peki, durumdan şüphelenen, izin alması da gerekmeyen başsavcılık hangi soruşturma ile ilgili olarak ya da ne sebeple SPK‫’ya yazı yazmıştır? Savcılıkların şikâyet üzerine ya da resen harekete geçtiklerinde bir dosya açmaları gerektiğine göre, başsavcılığın, açmayı düşündüğü değil, açtığı bir soruşturma nedeniyle böyle bir yazı yazmış olması gerekir. O halde ise başsavcılığın dosya açmasını gerektiren olayla ilgili tedbirleri de alması gerekir.

Başsavcılık, 2025‫’in başında bir dosya açmış olduğu halde işlenmekte olan ve buna dair emarelerin ortaya çıktığı tarihlerde, örneğin Şubat 2025‫’te, örgütlü suçu önlemek için alınması gerekli (şüphelileri gözaltına almak, tutuklamak, yolsuzlukla elde edilen malvarlıklarına tedbir koymak gibi) tedbirleri almak için 2026‫’nın sonlarına kadar neden beklemek durumunda kalmıştır?

Bu sorunun cevabını bulmak önemlidir: Çünkü daha erken bir tarihte soruşturma başlatılmış ve gerekli tedbirler erken aşamada alınmış olsaydı bu devasa yolsuzluk erken aşamada durdurulabilir, zararın büyümesi önlenebilirdi. ‫“Başsavcılığın bu görevini yapmasını engelleyen, yolsuzluğun uzun süre sürmesi ve zararın büyümesiyle sonuçlanan engeller mi ortaya çıkmıştır?”,‫ “Bu engeller nelerdir ve kimlerden kaynaklanmıştır?” ve benzeri birçok sorunun sorulmasına ve bu husustaki gerçeklerin ortaya çıkarılmasına ihtiyaç vardır.

***

Gerçekten de hukuk devleti olan ülkemizde 20 milyar dolar civarında bir değerin sıkı düzenleme ve denetlemelerin olduğu piyasalarda dolandırıcılık yoluyla kimsenin haberi olmadan çalınması mümkün değildir.

2025 yılının şubat ayı ile 2026 yılının eylül ayı arasında bir seneyi aşan toplam 20 aylık süre zarfında birileri başsavcılığın görevini yapmasına engel mi olmuştur, yoksa bir ihmal söz konusu olmuş olabilir mi?

Bu soruları cevaplamak için başsavcılığın o tarihte ne bildiğini, hangi yetkileri kullanabileceğini ve ne yaptığını incelemesi gereken Hâkimler ve Savcılar Kurulu‫’nun (HSK) doğal başkanı Adalet Bakanı, Adalet Bakanı da bu göreve atanmış olan eski İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Akın Gürlek'tir. Bu durumda, başkanı Akın Gürlek olan HSK‫’nin, Gürlek‫’in İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı olduğu dönemi, o dönemde yapılanları ve varsa ihmalleri etkin olarak soruşturması gerekir. Bakanın, HSK'nin daire toplantılarına ve disiplinle ilgili genel kurul görüşmelerine katılamaması önemli bir güvencedir. Fakat bu güvence, kendi başsavcılık dönemini denetleyebilecek kurulun başında bulunmasının yarattığı sorunları gidermeye veya göz ardı etmeye yeterli değildir.

Yolsuzluğun sadece sermaye piyasası ayağının değil yargı ayağının da tam olarak aydınlatılması, gerekli yapısal reformları tam ve isabetli olarak gerçekleştirmek ve daha da önemlisi sermaye piyasalarımıza güven sağlamak için şarttır.