GÜNCEL BİLGİLER
Ö. Haluk Narbay
TÜRKİYE
İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybeden 93 yaşındaki eski TBMM Başkanı Hüsamettin Cindoruk, düzenlenen cenaze töreninin ardından toprağa verildi.
Türkiye'nin de aralarında bulunduğu Mısır ve Pakistan arabuluculuk ve barış için devrede.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, temmuzda düzenlenecek Ankara Zirvesi'ne ilişkin "Belki NATO tarihinin en önemli ama en önemli zirvesi olacak." dedi.
Fidan, Trump'ın NATO Zirvesi'ne katılma konusunda isteksiz olduğu iddiasına ilişkin soru üzerine, "Evet, öyle."
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, son günlerde İsrail'den gelen Türkiye karşıtı söylemlere değinerek "Sadece Netanyahu değil, muhalefette olanların da Türkiye’yi yeni düşman ilan etme arayışında olduklarını görüyoruz." dedi.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 325 kilometrelik Karkamış-Nusaybin ile 25 kilometrelik Şenyurt-Mardin demir yolu hatlarında yürütülen yenileme çalışmalarının tamamlandığını ve güzergâhın yeniden tren trafiğine açıldığını bildirdi.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar, "70 yıllık rüyası olan nükleeri de enerji sepetine katmış bir Türkiye hedefimiz var" açıklamasında bulundu.
Ticaret Bakanlığı, yılın ilk çeyreğinde düzenlenen operasyonlarda piyasa değeri yaklaşık 280 milyon 533 bin lira olan 233 araca el konulduğunu açıkladı.
İstanbul Beyazıt Meydanı’nda bir araya gelen Hukukçular Derneği üyeleri ve avukatlar, İsrail Parlamentosu’nun kabul ettiği idam yasasını protesto etti. Düzenlemenin özellikle Filistinlileri hedef aldığı ve ayrımcı bir niteliğe sahip olduğu vurgulandı.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ankara’da Avrupa Birliği üye ülkelerinin büyükelçileri ile bir istişare toplantısı gerçekleştirdi. Bolat, Türkiye ekonomisinin büyüme ivmesine dikkat çekerek kişi başı düşen millî gelirin 18 bin 40 dolara yükseldiğini belirtti.
Bakan, AB’nin Türkiye’nin birincil ticaret ortağı, Türkiye’nin ise AB’nin 5’inci büyük ortağı olduğunu hatırlattı.
YORUMLAR
ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki İran limanlarına abluka eylemi uluslararası diplomaside şok etkisi yarattı. Almanya'dan Çin'e, Fransa'dan Rusya'ya kadar dünya liderleri bu hamleye sert tepki gösterirken, petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki yükseliş küresel ekonomi için alarm veriyor.
MEDYA
ABD basını:
İsrail-Lübnan heyetleri arasında yapılacak doğrudan görüşmelerde ABD heyetine Lübnan Büyükelçisi Michel Issa başkanlık edecek. İsrail tarafını Washington Büyükelçisi Yechiel Leiter, Lübnan tarafını ise Büyükelçi Nada Hamadeh-Moawad temsil edecek.
ABD Donanmasına ait "USS George H.W. Bush" uçak gemisi, Akdeniz'de.
AA Editör Masası:
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, konuk olduğu programda ABD ile İran'ın ateşkes konusunda samimi olduklarını ve sürdürmek istediklerini söyledi.
İran devlet televizyonu:
İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad, Washington yönetiminin Hürmüz Boğazı için Amerikan rolünü de içeren yeni bir hukuki düzenleme önerdiğini, ancak Tahran’ın bu talebi kesin bir dille reddettiğini söyledi.
Katar El Cezire:
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, “İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunu depolamak için hazırız.” dedi.
ISNA haber ajansı:
Eğitim ve Öğretim Bakanlığı, İran’a saldırıların başladığı 28 Şubat'tan bu yana 141'i erkek, 104'ü kız olmak üzere 245 ilköğretim ve lise öğrencisinin yaşamını yitirdiğini açıkladı.
Saldırılarda 17'si erkek, 41'i kadın olmak üzere 58 öğretmenin de hayatını kaybettiği aktarıldı.
Axios:
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının başlamasından bu yana ilk kez ABD donanmasına ait gemiler Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yaptı. Geçişin İran ile koordineli yapılmadığı belirtildi.
YORUMLAR
Pentagon, diplomasinin çökmesi ihtimaline karşı İran'a yönelik kara harekâtı ve ağır bombardıman içeren "son darbe" planları hazırlıyor. Masadaki 4 senaryoda stratejik adaların işgali ve nükleer tesislere baskın var.
ABD
ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ablukası dün Türkiye saatiyle 17.00 itibarıyla fiilen başlatıldı.
Trump, "İran gemileri ablukamıza yaklaşırsa vururuz" dedi.
Hürmüz Boğazı ve çevresinde dengeleri değiştirebilecek kapsamlı deniz ablukasının, Hürmüz Boğazı’nın doğusunda yer alan Umman Denizi ve Arap Denizi’nde uygulanmakta olduğu açıklandı.
Kısıtlamaların İran'ın tüm kıyı şeridini, limanları ve enerji altyapısını kapsayacak şekilde uygulanmakta olduğu belirtildi. Hürmüz Boğazı'ndan İran dışındaki varış noktalarına yönelik geçişlerin bu tedbirlerden doğrudan etkilenmediği bildirildi.
ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social platformunda yapay zekâ ile hazırlanmış bir görsel paylaşarak büyük tartışma yarattı. Görselde Trump’ın Hz. İsa gibi hasta bir kişiyi mucizevi şekilde iyileştirdiği görülürken paylaşımı şaşırttı.
Trump, İran’ın yeniden müzakere masasına dönmemesi halinde bunun Washington için sorun olmayacağını söyledi. “Geri gelirler mi gelmezler mi umurumda değil. Gelmezlerse de benim için sorun yok” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'ndan pazar günü 34 geminin geçtiğini ve İran'ın nükleer silah sahibi olamayacağını belirterek İran'ın anlaşma yapmayı çok istediğini ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump, Katolik dünyasının ruhani lideri Papa XIV. Leo'ya yönelik daha önce görülmemiş sertlikte açıklamalarda bulundu. Trump, ABD doğumlu Papa'nın "işini iyi yapmadığını" ve "aşırı liberal bir kişi" olduğunu belirterek Vatikan'ın "Papa Leo'nun hayranı değilim, radikal sola hizmet etmeyi bırakması gerektiğini" ifade etti.
Reuters, ABD'nin İran'ın Katar ve diğer yabancı bankalardaki dondurulmuş varlıklarını serbest bırakmayı kabul ettiğini iddia etmişti. ABD yalanladı.
ABD ile İran arasında Pakistan’da kalıcı ateşkes için yapılan görüşmelerde saldırıların sona ermesi ve dondurulmuş fonların bir kısmının serbest bırakılması karşılığında Washington’un Tahran’dan uranyum zenginleştirme faaliyetlerini 20 yıl boyunca dondurmasını istediği ileri sürüldü.
ABD F-22'lerinin, İsrail'in güneyindeki üssün pistinde konuşlandığı görüntüleri yayınlandı.
İNGİLTERE
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda uyguladığı ablukayı desteklemediklerini ve amaçlarının boğazı tamamen açmak olduğunu belirtti. "Bu bizim savaşımız değil." dedi.
VATİKAN
Papa XIV. Leo, ABD Başkanı Donald Trump'ın eleştirilerine yanıt verdi.
Papa tartışmalara girmeyeceğini ve konuşmalarının kimseye saldırı niteliği taşımadığını söyledi.
"Tüm insanları barış ve uzlaşma köprüleri kurmanın yollarını aramaya, mümkün olan her an savaştan kaçınmanın yollarını aramaya davet ediyorum." dedi.
Papa, Trump yönetiminden korkmadığını ekledi ve "Savaşa karşı yüksek sesle konuşmaya devam edeceğim." dedi.
ALMANYA
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, "İran'daki savaşın sonuçlarını uzun bir süre hissedeceğiz." dedi.
MACARİSTAN
Macaristan'da 16 yıllık Orban iktidarını devirip seçimi kazanan Peter Magyar'ın ilk açıklamaları:
Yüksek Mahkeme Başkanı, Başsavcı, Medya Otoritesi Başkanı ve Rekabet Kurumu Başkanının istifalarını vermelerini talep ediyorum.
Devlet kurumlarına, kilit mekanizmalarına yerleştirilen eski iktidar partisi kadroları tek tek görevden alınacak.
Yolsuzlukla Mücadele Bakanlığı kurulacak.
Eski iktidar partisi çevrelerine aktarıldığı tespit edilen ulusal servetin geri alınması için özel takip birimleri ve soruşturma savcılıkları kurulacak.
ROMANYA
Savunma kaynaklarına göre olası plan kapsamında Romanya Hava Kuvvetleri, mevcut F-16 filosunu envanterinde emekliye ayırarak yerini beşinci nesil F-35 savaş uçağı ile doldurmayı hedefliyor.
İRAN
İran ordusu, ABD’nin İran limanlarına yönelik başlattığı deniz ablukasının yasa dışı olduğunu ve uluslararası sularda “korsanlık” anlamına geldiğini açıkladı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pakistan’da gerçekleştirilen İran-ABD müzakerelerine ilişkin, "İslamabad mutabakatına birkaç adım kala aşırı iddialı, sürekli değişen hedefler ve abluka tehdidiyle karşı karşıya kaldık." dedi.
İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan askerî gemilere kararlılıkla müdahale edeceklerini duyurdu.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır, "Şu an pompaya yansıyan benzin fiyatlarının tadını çıkarın. Sözde 'abluka' ile birlikte yakında 4-5 dolarlık benzini özleyeceksiniz." ifadelerini kullandı.
Son 36 saat içinde yaklaşık 15-20 gemi, İran tarafından tahsis edilen yeni denizcilik koridorunu kullanarak ve İran'ın izniyle geçiş ücretlerini ödedikten sonra Hürmüz Boğazı'ndan geçti.
Tahran yönetimi ise ABD’yi hukuka aykırı taleplerde bulunmakla suçladı.
İran Silahlı Kuvvetleri, ABD donanmasına ait gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçtiği iddialarını yalanladı.
Hürmüz Boğazı'nda sıcak saatler yaşanıyor. İran ve ABD'li yetkililer boğazdan ABD gemilerinin geçtiğine dair iddialara peş peşe yanıt verdi. İran'a göre gemiler, geçmeye çalışırken "Vururuz" tehdidi aldı.
İran, ABD donanmasına ait bir savaş gemisine Hürmüz Boğazı’ndan uzaklaşması talimatını verdi:
"Son uyarı… Ateş açmaya hazırım."
İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Siyasi Başkan Yardımcısı Muhammed Ekberzade, Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün artık tamamen İran’ın tekelinde olduğunu ilan etti.
Ekberzade, "Trump, güçlü ordumuzu ve direnen halkımızı hesaba katmadı. Müttefikleriyle birlikte İran karşısında yenilgiye uğradılar." dedi.
İran Savunma Bakanlığı Sözcüsü Rıza Telayi Nik, Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün sonsuza kadar İran'ın ve bölgenin elinde kalacağını söyledi.
ABD ve İsrail'in İran'daki sistemi devirmek için ortaya koyduğu çabanın başarısızlığa uğradığını ve bunun İran'ı daha güçlü ve sağlam hâle getirdiğini savunan Nik, "Bu savaş sırasında düşmanın en gelişmiş uçakları zarar gördü ve yok oldu." ifadesini kullandı.
İSRAİL
Netanyahu'nun "güvenlik ve siyasi nedenleri" gerekçe göstererek talepte bulunması üzerine yolsuzluk davalarındaki duruşmaları bir hafta ertelendi. Mahkeme yanıtında, "ayrıntılı olarak açıklanan koşulları göz önünde bulundurarak ve başka seçeneği olmadığı için" Netanyahu'nun talebini kabul ettiğini belirtti.
İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, Filistin topraklarını gasbeden bir grup İsrailli ile polis eşliğinde Mescid-i Aksa'ya baskın düzenledi.
LÜBNAN
Lübnan ile İsrail heyetleri arasında ateşkes müzakereleri kapsamında yapılacak doğrudan görüşmelerin bugün Washington'da gerçekleşmesi bekleniyor.
İsrail ordusunun Lübnan'a düzenlediği saldırılarda son 24 saatte 34 kişinin hayatını kaybettiği açıklandı. 2 Mart'tan bu yana toplam can kaybı son 24 saatte 34 kişi ile birlikte 2 bin 89'a yükseldi.
SOMALİ
Somali Ulusal Ordusu'nun kuruluşunun 66. yıl dönümü kapsamında 3 Türk F-16 savaş uçağı düzenlenen geçit törenine katıldı. Mogadişu semalarında icra edilen uçuş, törene katılanlar tarafından ilgiyle takip edildi.
KÜBA
Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel, ABD’nin olası bir askerî müdahalesine ilişkin yaptığı açıklamada, böyle bir durumda ülkesinin direneceğini belirterek "Kendimizi savunuruz, eğer ölmemiz gerekiyorsa da ölürüz" dedi.
NİJERYA
Nijerya ordusu, terör örgütü Boko Haram üyelerini hedef alan bir askerî operasyon yerine ülkenin Yobe-Borno eyaletlerinin sınırındaki Jilili pazarına yanlışlıkla hava saldırısı düzenledi.
Saldırıda 56 sivil yaşamını yitirdi, 14 kişi yaralandı.
ÇİN
Çin Savunma Bakanı Amiral Dong Jun: "İran ile ticaret ve enerji anlaşmalarımız var. Başkaları işlerimize karışmayı bıraksın. Gemilerimize müdahale etmemelerini bekliyoruz. Hürmüz Boğazı bizim için açık."
Çin, enerjisinin %90'ını İran ve Rusya'dan Hürmüz Boğazı üzerinden ithal ediyor.
Çin, Tayvan ile ilişkileri geliştirmeyi hedefleyen 10 maddelik politika paketi açıkladı. Söz konusu paketin iki taraf arasında temasları artırmayı ve bağları güçlendirmeyi hedeflediği belirtildi.
UGANDA
Sosyal medyadan Türkiye'yi hedef alan Uganda Genelkurmay Başkanı söz konusu paylaşımlarını sildi ve Türkiye'ye selam yolladı.
"Türkiye, Uganda ile bir sorumuz yok, Genelkurmay Başkanının sözleri de bir mana ifade etmiyor."
SİYASİ PARTİLER
AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Çelik, İsrail'e sert tepki göstererek, "Gelinen noktada artık NATO meselesi içerisinde bile çatlak olacak. Batı ittifakının içerisinde bile çatlak olacak bir noktaya gelinmiş oldu." dedi.
Çelik, "Barış görüşmeleri devam etmeli. Ateşkes ortamının devam etmesi gerekiyor. Türkiye görüşmelere desteğini sürdürüyor. İslamabad'da görüşmelerin yapılması gerekiyor." dedi.
MHP Lideri Devlet Bahçeli, BM çatısı altında Türkiye, ABD, Rusya, Çin ve AB’nin katılımıyla bir "Dünya Barış Konseyi" kurulmasını ve bu girişime Türkiye’nin ev sahipliği yapmasını önerdi.
CHP Genel Başkanı Özgür Özel’den açıklama:
“Kemal Bey'in öyle selamsızlık bir durumu yok. Cenaze ortamı çok kalabalık. Bir de her girene haklı olarak Meclis Başkanı katılacak diye barikat koymuşlar. Vatandaşı, Hüsamettin Cindoruk gibi devlet töreni istemeyip millet töreni isteyen birinin cenazesinde protokolün olduğu yere sokmuyorlar. Bağırış çağırış vardı. O sırada Kemal Bey hiçbirimizi öyle görmeden geçmez. Zaten her fırsatta görüşüyoruz, konuşuyoruz. O an dini tören ve ortamın aşırı kalabalığından dolayı dalgınlıktır. Onun dışında asla Kemal Bey'den öyle bir şey beklenmez.”
ADLİ GELİŞMELER
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Ekrem İmamoğlu'nun tutukluluğu sebebiyle Adalet Bakanlığı'ndan savunma istedi.
AİHM, Adalet Bakanlığı'na Ekrem İmamoğlu'nun Cumhurbaşkanı adaylığını engellemek için mi tutuklandığını sordu. (Medyascope)
Aksaray’da mezarlık ziyaretinde boşanma aşamasındaki eşi tarafından tüfekle vurularak öldürülen Gamze Yıldırım’ın ablası yaralı kurtulurken saldırgan tutuklandı; aile, koruma kararına rağmen gerçekleşen cinayet için en ağır cezanın verilmesini istiyor.
Polis ekiplerince 67 ilde uyuşturucu satıcılarına yönelik yapılan operasyonlarda 580 kilogram uyuşturucu madde ile 1 milyon 108 bin 107 uyuşturucu hap ele geçirildi. Operasyonlarda gözaltına alınan 839 şüpheliden 349'u hâkimliklerce tutuklandı, 115'i hakkında adli kontrol kararı uygulandı.
İstanbul'da uyuşturucu soruşturması kapsamında düzenlenen operasyonda gözaltına alınan 19 şüpheli adliyeye sevk edildi.
Diyarbakır merkezli 8 ilde sahte ilanlar üzerinden 'bungalov kiralama' vaadiyle dolandırıcılık yapan şebekeye yönelik operasyonda 15 şüpheli yakalandı. Hesaplarında 210 milyon liralık işlem hacmi olan şüphelilerden 9'u tutuklandı.
Elebaşılığını Yunanistan'da tutuklu bulunan Ramazan Bayğara'nın yaptığı organize suç örgütüne yönelik Adana merkezli 8 ilde düzenlenen operasyonda 287 şüpheli gözaltına alındı.
Erzincan'ın İliç ilçesindeki altın madeninde 9 işçinin toprak altında kalarak yaşamını yitirdiği heyelana ilişkin 3'ü tutuklu 43 sanığın yargılandığı davada esas hakkında mütalaasını açıklayan cumhuriyet savcısı, 13 sanığın "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olmak" suçundan cezalandırılmasını istedi.
6 yıldır kayıp olan Gülistan Doku soruşturmasında 7 ilde 13 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi.
DEĞİŞİK KONULAR
Amasya’da 11 yıl önce anne ve oğlunun soba zehirlenmesinden öldüğü evde bu sefer de baba ile diğer evladı aynı sonla hayatını kaybetti. Sobadan sızan gaz bir ailenin ocağını söndürdü.
