GÜNCEL BİLGİLER
TÜRKİYE
-Ticaret Bakanlığı, 4 Mayıs’tan itibaren tüm uluslararası havalimanlarında yepyeni bir sistemi devreye aldı. Hava Yolu Gümrük Beyan Sistemi’ni (HGBS) tüm havalimanlarında uygulamaya başladı.
Söz konusu uygulamayla kağıtsız işlem altyapısına geçiş, manuel işlem yükünün azaltılması, uygulama birliğinin temini ile veri güvenliği ve kalitesinin artırılması öngörülüyor.
-Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler:
“YILDIRIMHAN'ı kullanmamız gerektiğinde hiç düşünmeden kullanacağımızdan kimsenin şüphesi olmasın.”
-Dışişleri Bakanlığı, Çad'da askeri üsse düzenlenen terör saldırısını kınadı.
MEDYA
-ABD medyası:
“İran ile savaşı sona erdirecek tek sayfalık bir mutabakat üzerinde anlaşma yakın.”
Tasnim Haber Ajansı:
-İranlı yetkililer, Tahran'a yönelik tehdit dilinin etkisiz olduğunu ve gerekli caydırıcılığın sağlandığını vurguladı.
Axios:
-ABD, İran ile savaşı sona erdirmek ve daha ayrıntılı nükleer müzakereler için Tahran yönetimiyle tek sayfalık mutabakat zaptı imzalamaya yakın.
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER
-Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Sözcüsü Thameen Al-Kheetan, İsrail'e, Küresel Sumud Filosu'na düzenlediği saldırının ardından alıkoyduğu aktivistler Seyf Ebu Kişk ile Thiago Avila'yı acilen ve koşulsuz serbest bırakması çağrısında bulundu.
-Birleşmiş Milletler (BM) Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi, İsrail'in kabul ettiği Filistinli esirlere idam cezasını öngören yasayı acilen yürürlükten kaldırması çağrısında bulundu.
ABD
-Beyaz Saray, İran ile savaşı sona erdirecek ve nükleer müzakereler için yeni bir çerçeve oluşturacak tek sayfalık bir mutabakat zaptı üzerinde sona yaklaşıldığına inanıyor. Trump yönetiminin elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner tarafından yürütülen gizli diplomaside, önümüzdeki 48 saat içinde Tahran'dan nihai yanıt bekleniyor.
-4 Mayıs’ta Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan ve Orta Doğu'daki krizle ilgisi olmayan “tarafsız” ülkelere ait gemilerin, boğazdan geçişine “Özgürlük Projesi” adı altında yardım etmeye başlayacaklarını açıklayan Trump, bu projeden vazgeçişinin nedenini açıkladı.
-Trump’un açıklaması:
“Pakistan ve diğer ülkelerin talebi üzerine, İran'a karşı yürüttüğümüz harekâtta elde ettiğimiz muazzam askeri başarılar ve ayrıca İran temsilcileriyle tam ve nihai bir anlaşmaya varılması yönünde büyük ilerleme kaydedilmiş olması dolayısıyla, abluka tam olarak yürürlükte kalmakla birlikte, anlaşmanın nihai hale getirilip imzalanıp imzalanamayacağını görmek için Özgürlük Projesi kısa süreliğine durdurulmuştur.”
-ABD'nin İran'da devrim için muhalifleri silahlandırma planı olup olmadığı sorusuna Trump, “Bunu söylemek istemem. Ama insanlar, ‘Neden protesto etmiyorlar?’ diye soruyor. Protesto etmek istiyorlar ama silahları yok. 200 bin kişi protesto edebilir ama karşılarında 5-6 silahlı kişi varsa, ateş etmeye başladıklarında biri düşer, sonra diğeri düşer ve senin silahın yoksa oradan kaçmak zor olur” cevabını verdi.
-“Çin bize karşı çıkmadı”
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile gerçekleştireceği görüşmeye ilişkin bir soru üzerine Trump, “Onu olağanüstü bir adam olarak görüyorum. İyi anlaşıyoruz. Nasıl iş yaptığımızı görüyorsunuz. Çin'le çok iş yapıyor ve çok para kazanıyoruz” dedi.
AVRUPA BİRLİĞİ
-AB’nin, 2027’den itibaren ticari işlemlerde 10 bin euro nakit sınırı getireceği bildiriliyor. 3 bin euro üstü ödemelerde ise kimlik zorunluluğu başlatılacağı belirtilirken, dijital euro ile ödeme sistemlerinde yeni bir dönem hedeflendiği kaydedildi.
-İran ve ABD'nin savaşı sona erdirecek bir mutabakata varmak üzere olduğu bildirildi. ABD, İran'ın tek sayfalık ateşkes mutabakatına 48 saat içinde yanıt vermesini istedi.
-ABD Başkanı Donald Trump, gelişmelerin ardından ilk açıklamasını yaptı. Trump, İran'ın anlaşmayı kabul etmesi halinde savaşın sona ereceğini söyledi.
-İran, Trump'ın zenginleştirilmiş uranyumun ABD'ye taşınacağı yönündeki açıklamalarını reddederken, bu konunun müzakerelerde gündeme gelmediğini bildirdi.
-CENTCOM, ABD ablukasına rağmen Hürmüz Boğazı'nı geçmeye çalışan İran'a ait bir tankeri vurduğunu duyurdu.
HOLLANDA
-Rotterdam Belediyesi, kentte yaşayan düşük gelirli emeklilere 475 euro ek destek sağlıyor. Yardım, AOW maaşı alan ve gelir sınırının altında olan kişiler için uygulanıyor.
-Destek yıllık olarak sağlanıyor. Ancak ödeme nakit yapılmıyor ve Rotterdampas kartına yükleniyor. Bu tutar HEMA, C&A ve MediaMarkt gibi mağazalarda kullanılabiliyor.
İRAN
-İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Washington'dan iletilen tek sayfalık 14 maddelik barış teklifini değerlendirdiklerini ve görüşlerini arabulucu Pakistan'a ileteceklerini söyledi.
-İran'ın başkenti Tahran'ın batısında yer alan Erguvan Alışveriş Merkezi'nde çıkan yangında 8 kişi hayatını kaybetti. İran devlet televizyonu, Şehriyar bölgesindeki Erguvan Alışveriş Merkezi'nde çıkan yangına ilişkin detaylara yer verdi.
-İran, teklifi değerlendirdiğini belirtti.
İSRAİL
-İsrail ordusu haftalar sonra Lübnan'ın güneyine saldırı düzenledi. İsrail Başbakanı Netanyahu, saldırıya ilişkin yaptığı açıklamada, “Hizbullah komutanını hedef aldık” dedi.
LÜBNAN
-Sağlık Bakanlığı, İsrail'in Beyrut'un güneyindeki Jnah bölgesine düzenlediği hava saldırısında en az 5 kişinin öldüğünü ve 21 kişinin de yaralandığını söyledi. Lübnanlı bir güvenlik kaynağı, park halindeki dört aracın vurulduğunu belirtti.
ÇAD
-İsrail ordusu haftalar sonra Lübnan'ın güneyine saldırı düzenledi. İsrail Başbakanı Netanyahu, saldırıya ilişkin yaptığı açıklamada, “Hizbullah komutanını hedef aldık” dedi.
UKRAYNA
-ABD, Ukrayna'ya 373,6 milyon dolarlık olası mühimmat satışını onayladı.
Biden döneminde silah yardımlarının neredeyse tamamı ABD stoklarından hibe şeklinde yapılırken, Trump yönetiminde bu mekanizma durdurularak yerini Doğrudan Ticari Satışlar ve Yabancı Askeri Satışlar modeline bıraktı.
-Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Rus ordusunun Ukrayna'nın dün 00.00'dan itibaren ilan ettiği geçici ateşkes kararını görmezden geldiğini bildirdi.
-Rus ordusunun dün gece ülkesine hava saldırısı düzenlediğini kaydeden Sybiha, Rusya'nın ateşkesi “ihlal ettiğini” ifade etti.
-Sybiha mesajında, Ukrayna'nın Harkiv ve Zaporijya bölgeleri olmak üzere ülkenin çeşitli yerlerine yönelik 3 füze ve 108 silahlı insansız hava aracıyla (SİHA) saldırı gerçekleştirildiğini belirtti.
RUSYA
-Rusya Maliye Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, iç piyasada döviz ve altın alımlarının Haziran 2025'te durdurulduğu hatırlatılarak, bütçe kuralları çerçevesinde 8 Mayıs ile 4 Haziran tarihleri arasında yeniden alımlara başlanacağı belirtildi.
ADLİ GELİŞMELER
-Adalet Bakanı Akın Gürlek: “Özellikle suça sürüklenen çocuk kavramını en temelden değiştirerek, toplumdaki hassasiyetler de dikkate alınarak bu konuda gerekli uygulamalar için bir kanun çalışması yapacağız” dedi.
-Yüksek Seçim Kurulu (YSK) Başkanlığı'na Serdar Mutta seçildi. YSK Başkanvekili ise İsmail Kalender oldu.
-Yargıtay, Dargeçit JİTEM Davası’nda gözaltında kaybedilen 8 kişiye ilişkin dosyayı; JİTEM itirafı, kemik buluntuları ve resmi koordinat kayıtlarına rağmen “somut delil bulunmadığı” gerekçesiyle verilen beraat kararlarının ardından “zamanaşımı” nedeniyle düşürdü.
Mardin’in Dargeçit ilçesinde 1995-1996 yılları arasında gözaltında kaybedilen ve öldürülen 8 kişi ile uzman çavuş Bilal Batırır’a ilişkin davada, dosyada 30 yıllık “olağanüstü dava zamanaşımı” süresinin dolduğu savunuldu.
-CHP’nin 38’inci Olağan Kurultayı’nda usulsüzlük yapıldığı iddiasıyla açılan ve aralarında Ekrem İmamoğlu’nun da bulunduğu 12 sanığın yargılandığı ceza davası 1 Temmuz’a ertelendi. Ankara 26. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülen duruşmada savcılık, etkin pişmanlıktan yararlanan Adem Soytekin’in ifadesinin alınmasını talep etti.
-Tutuklandıktan sonra görevden alınan Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek ile oğlu ve gelininin mal varlıklarına el kondu.
-6 Şubat depremlerinde 148 kişinin yaşamını yitirdiği Hamidiye Sitesi ile ilgili dava karara bağlandı. Müteahhit Ahmet Kara 21 yıl hapis cezası alırken, aralarında kamu görevlilerinin de olduğu 15 sanık beraat etti.
-Sultanbeyli'de sahte altın üretilen atölyeye operasyon gerçekleştirildi, 2 kişi gözaltına alındı.
Jandarma Komutanlığı ekipleri, piyasa değeri yaklaşık 28,5 milyon lira olan 4,5 kilogram sahte altın ele geçirdi. Sahte altınların neredeyse gerçeğinden ayırt edilmesinin imkânsız olduğu belirtildi.
-Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı koordinesinde yürütülen çalışmalar neticesinde, Marmaris’te 3 yıl önce “kaza” olarak değerlendirilerek takipsizlik kararı verilen Abdullah Uslu’nun ölümüyle ilgili yeniden yapılan soruşturmada olayın cinayet olduğu ortaya çıktı.
-8 ilde sanal kumar ve yasa dışı bahis çetelerine operasyon düzenlendi.
Yaklaşık 1 milyar 600 milyon liralık kirli para trafiğini yöneten suç örgütüne ağır darbe indirildi.
-Antalya'nın Alanya ilçesinde eski Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile Alanyaspor Başkanı Hasan Çavuşoğlu'nun kardeşi, iş insanı 52 yaşındaki Aydın Çavuşoğlu, ofisinde silahla yaralanmış halde bulundu. Hastaneye kaldırılarak ameliyata alındı, ardından yoğun bakımda tedavisi sürdürülmeye başlandı.
-Adalet Bakanı Gürlek, Kübra Yapıcı cinayetinin aydınlatıldığını bildirdi.
Yürütülen soruşturmada katil zanlıları yakalandı. 30 yaşındaki kadını borcu olduğu gerekçesiyle Burdur’da ormana götürüp öldürerek cesedini yaktıkları belirlendi.
SANAYİ
-MSB, 6 bin kilometre menzilli, ses hızından 6 kat yüksek uluslararası füzeyi, İstanbul'da düzenlenen SAHA 2026 Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarı'nda sergiledi.
-Füzenin bir yüzünde Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid'in tuğrası yer alıyor. Burun kısmında ise Mustafa Kemal Atatürk'ün imzası bulunuyor.
EKONOMİ
-Orta Doğu’daki yeni gelişmelerin etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı yüzde 6,06 azalışla 103,21 dolara geriledi.
-Şimşek, eşel mobil uygulamasının bütçeye etkisine ilişkin değerlendirmesinde ise, “İlk iki ayda bize maliyeti 90 milyar lira. Ciddi bir rakam, 2 milyar dolar. Yılın tamamında benzer durum devam ederse etki yaklaşık 600 milyar lira civarında. Bugünkü fiyatlarla 13-14 milyar dolarlık rakamdan bahsediyoruz” dedi.
-Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, enflasyonun yılın ilk 4 ayında birikimli olarak yüzde 14'ü geçtiğini ve bunun sene başındaki tahminlerin üzerinde olduğunu belirterek, “Son dönem gerçekleşmelerin orta vadeli enflasyon görünümü üzerindeki yansımaları, biraz daha savaş sonrası döneme ilişkin yansımaları bizim para politikası duruşumuzla şekillenecek” dedi.
-Ziraat Bankası eski Genel Müdür Yardımcısı ve ekonomist Şenol Babuşçu, nisan ayında gerçekleşen yüzde 4,18’lik aylık enflasyonun, Avrupa Birliği’nin mart ayı itibarıyla yüzde 2,8 olan yıllık enflasyonundan daha yüksek olduğuna dikkat çekti. Bu tablonun, fiyat artışlarının Türkiye’de kalıcı ve yüksek bir seyir izlediğini kanıtladığını belirten ekonomist, “Enflasyonda kalıcı iyileşme söylemi için henüz çok erken” uyarısında bulundu.
-Türkiye’de yüksek maliyetler ve finansmana erişim zorlukları şirketleri zorlamaya devam ederken, iki köklü sektörden daha iflas haberi geldi. Ankara ve İstanbul ticaret siciline kayıtlı, alanlarında yıllardır faaliyet gösteren iki büyük anonim ve limited şirket hakkında mahkemeler tarafından resmen iflas kararı verildi.
EĞİTİM-ÖĞRETİM
-Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, bu eğitim öğretim döneminde ilk defa 9. sınıfa kayıt yaptıran her 100 öğrenciden 43'ünün mesleki ve teknik liseleri tercih ettiğini bildirdi.
-Tekin, Mesleki Eğitim Merkezleri'ne yönelik eleştirileri TBMM’de “Her çocuğumuzun emanet olduğu bilinciyle hareket ediyoruz” diyerek yanıtladı. 2024-2025 eğitim öğretim yılında 253 bin işletmenin denetlendiğini, eksiklik tespit edilen 23 bin 252 işletmenin sözleşmelerinin feshedildiğini açıkladı.
