Geçtiğimiz hafta bir toplantı nedeni ile Bakü’deydim. Hem ziyaret hem ticaret derler ya, iş’i turistik amaçla birleştirip ve eşimin de benimle birlikte gelmesini temin ederek Bakü’yü ve yakın çevresini dört gün boyunca karış karış gezme olanağı buldum.
Bu Bakü’ye yaklaşık beşer yıllık aralarla dördüncü gidişim. Demek ki ilk gidişim 15-20 yıl önceymiş. İlk gittiğim zamanlarda Bakü az gelişmiş, eski binalarla dolu bir kent görünümündeydi. Daha sonraki her gidişimde Bakü’yü biraz daha gelişmiş, biraz daha güzelleşmiş bir kent olarak buldum. Ama bu son gidişimde Bakü’yü tam bir Avrupa kenti görünümüne kavuşmuş son derece modern bir kent olarak gördüm.
****
Her biri sekiz şeritli geniş bulvarlar kentin dört bir yanına ulaşımı trafik sıkışıklığı yaşanmaksızın sağlamış. Refüjler bakımlı çiçek ve yeşilliklerle bezenmiş. Ara sokaklar dahi en az dört şeritli ve iki yanı yeşillik içinde.
Bulvarların iki yanındaki çok geniş kaldırımlar yayaların güvenle kullanımına tahsis edilmiş. Kaldırımların üzerine park edilmiş tek bir arabaya dahi rastlamanız mümkün değil. Ayrıca kaldırım boyunca belirli aralıklarla her mevsim yeşil ağaçlar dikilmiş.
Şehrin her yanında çok büyük parklar yapılmış. Her yolun üzerinde mutlaka inanılmaz genişlikte yeşil alanlar var. Bu yeşil alanlarda göletler, yürüyüş yolları, bisiklet parkurları Azerbaycanlı kardeşlerimizin faydasına sunulmuş.
****
Yine şehrin hemen her köşesinde yer alan büyük meydanlarda mutlaka o semtin ve orada bulunan binaların konseptine uygun heykeller dikilmiş ve yine her meydanda, trafiğe kapatılmış her geniş yolda mutlaka, yine büyük ölçekli süs havuzları görünümü güzelleştiriyor.
Şehrin inşasında belirli bir dizayn öngörülmüş. Sokaklardaki caddelerdeki dizayna dayalı bu bütünlük şehre ayrı bir zarafet, ayrı bir güzellik katmış. Sokak lambalarının seçiminde dahi bu bütünlüğe uyacak bir konsept tercih edilmiş. Şehir adeta oya gibi işlenmiş.
Sadece fiziksel güzellik mi? Değil tabii sokaklarda bir tek başıboş kedi, köpek göremeyeceğiniz gibi bir tek sigara izmaritine ya da yenilip yere atılmış çekirdek kabuğuna rastlamanız mümkün değil. Herkes şehri temiz ve düzenli tutmak için olağanüstü gayret gösteriyor.
****
Alışveriş merkezleri çok büyük ve güzel ama hem sıradan ürünlerin ve hem de lüks markaların satıldığı sokaklarda dükkanların önünde ne bir askı, ne bir ürün, ne meyve kasası, bizdeki dükkanların önünde olduğu gibi sokağa konulmuş bir masa iki iskemle görmeniz mümkün değil.
Dükkanlar tertemiz, bizdeki gibi tabela kirliliği de yok. Ona da disiplin getirmişler. Gözü rahatsız edecek bir görüntü bulmanız, sizin hakkınıza tecavüz edecek (dükkan önüne sergi koymak, benim dükkanımın önüne park etme demek, yol ceplerine masa sandalye koymak vb. gibi) bir uygulama görmeniz mümkün değil. Böylesi davranışların cezası çok yüksek.
Bizim belediye başkanlarını götürüp Bakü’yü bir gezdirmek gerek. Şehircilik neymiş görsünler. Şu kent yenileme furyası için şayet önceden hazırlık yapılsaydı, şehrin geleceğine ilişkin plan ve stratejiler olsaydı büyük fırsattı. Ama onu da kaçırdık.
