Bizim futbolumuzun en sevdiği oyun, saha içindeki doksan dakika değil; saha kenarındaki koltuk kapmaca oyunudur. Müzik durur, düdük çalar ve birileri açıkta kalır. Ama ne hikmetse oyundan elenenler ertesi hafta bir başka şehrin havaalanında, boyunlarında yeni bir atkıyla kameralara el sallarken karşımıza çıkar. Henüz liglerin ilk devresinin ortasını yeni geçtik. Takvim yaprakları Kasım’ı gösteriyor ama Süper Lig’de şimdiden 9 kulüp hamle yaptı, tam 10 teknik adamla yollar ayrıldı. Geçen sezonun aynı periyodundaki rakamla birebir aynı.

1. Lig’e indiğinizde ise manzara tam bir kıyım. 13 farklı takım hoca değiştirdi, 16 teknik adam havuzdan silindi. Kimi kulüplerimiz daha kış gelmeden üçüncü teknik direktörleriyle tanıştı.

Avrupa’nın majör liglerinde bir teknik direktörün ortalama görev süresi 1.5 ile 2.5 yıl arasında seyrederken, bizim Süper Lig’imizde bu ömür 3 ila 6 aya, 1. Lig’de ise 2-3 aya kadar sıkışmış durumda.

İşin bir de vicdanları sızlatan ekonomik boyutu var. Transfer tahtasını açamayan, altyapıdaki çocuğuna krampon almakta zorlanan, borç batağındaki kulüplerimiz; taraftar baskısı ya da küme düşme korkusuyla yaptıkları her fevri fesihte milyonlarca liralık tazminat yükünün altına giriyor. Para yeşil sahaya, geleceğe, tesise değil, gönderilen teknik heyetlerin banka hesaplarına akıyor.

Oysa Türkiye Futbol Federasyonu kayıtlarına baktığımızda önümüzde muazzam bir zenginlik duruyor. Ülkemizde Süper Lig ve 1. Lig’de takım çalıştırabilecek tam 636 UEFA Pro Lisans sahibi teknik direktör var. Yabancıları dışarıda bıraksak bile, bunların yaklaşık 500’ü aktif olarak görev almaya hazır, bilgiyle donanmış halde kenarda bekliyor.

Peki, elinizde 500 kişilik böylesine geniş bir beyin havuzu varken, bu çark neden hep aynı 40-50 kişilik dar çemberin etrafında dönüp duruyor? A takımından kovulan B takımına, B takımından gönderilen C takımına gidiyor. Aynı isimler, gittikleri her kulübe aynı tükenmiş psikolojiyi, aynı ezberci futbolu taşıyor.

Dışarıda ise futbolu bir bilim, bir oyun mühendisliği olarak gören pırıl pırıl zihinler bekletiliyor. Örneğin Hüseyin Eroğlu…

Altınordu’daki o muazzam akademi tedrisatından yetişmiş, Samsunspor’u yıllar sonra Süper Lig’e taşırken modern oyun aklını ortaya koymuş, oyuncu geliştirmeyi şiar edinmiş bir teknik adam bugün kulüpsüz. Yönetimlerimiz krize girdiğinde bir "sistem kurucu" aramak yerine, "Bu ligin kurdu, takımı ateşler" klişesine sığınıp defalarca başarısız olmuş tanıdık yüzlere sarılıyor. Yedinci haftada hoca gönderip dar havuzdan bir başkasını getirmek tedavi değil, kangren olmuş yaraya yara bandı yapıştırmaktır.

Antik Yunan mitolojisinde Tanrılar tarafından cezalandırılan Sisifos, devasa bir kayayı dik bir tepenin zirvesine kadar iter, kaya tam zirveye ulaştığında yeniden aşağı yuvarlanır ve Sisifos bu beyhude çabaya en baştan başlardı. Türk futbolunun bugünkü hali tam olarak bu Sisifos Paradoksu’dur. Aynı hatalı tercihlerle kayayı tepeye itiyor, her seferinde dibe yuvarlanıyor, hem enerjimizi hem de kısıtlı bütçelerimizi tüketiyoruz.

Bu kısır döngüden çıkmanın reçetesi aslında çok basit. Futbolcu gibi teknik direktör de scout edilmelidir. Kulüplerimiz nasıl bir santrfor alırken maç verilerine, koşu mesafelerine bakıyorsa, hoca seçerken de adayın oynattığı oyunun metriklerine, xG (gol beklentisi) üretimine, baskı şiddetine (PPDA), genç oyuncu geliştirme oranına ve oyun felsefesine bakmalıdır.

İsim popülaritesine değil, oyun aklına yatırım yapılmalıdır. Skor tabelasına göre değil, sahadaki somut oyun gelişimine göre sabır gösterilmelidir.

Zihniyetimizi değiştirmediğimiz sürece, UEFA Pro Lisans sayımız 600 değil 6.000 de olsa, 40-50 kişinin koltuğu birbirine devrettiği ve kulüplerimizin tazminat mezarlığına döndüğü bu trajediyi izlemeye devam edeceğiz.