Dünyanın geleceği için en önemli buluşmalardan biri Türkiye'de yapılacak. Bildiğiniz gibi Türkiye COP31, 9 Kasım'da Antalya'da başlıyor. İklim değişikliğinden küresel ısınmaya, fosil yakıtlardan çıkıştan plastik kirliliğine, biyoçeşitlilik kaybından doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımına kadar her ülkeyi yakından ilgilendiren önemli konular işte bu toplantıda masaya yatırılacak.

Türkiye COP31'in resmi Instagram sayfasını bir süredir yakından takip ediyorum. Muhteşem paylaşımlar, harika hedefler, çarpıcı bilgilendirmeler yapılıyor.

O paylaşımlardan bazıları şöyle:

• “FAO’ya göre tarım, küresel tatlı su çekimlerinin %72’sini oluşturuyor ve açık ara en çok su kullanan sektör. COP31 yolunda tarımda akıllı su yönetimi, ısınan bir dünyada gıda güvenliğinin anahtarı.”

• “Dünya, yaklaşık 8 milyon hayvan ve bitki türüne ev sahipliği yapıyor. Ancak yaklaşık 1 milyon tür, insan faaliyetlerinin etkisiyle yok olma tehdidi altında. Biyoçeşitliliği korumak, ortak geleceğimizi korumak demek.”

• “Enerji verimliliğinden doğanın korunmasına kadar her iyi uygulama bir diğerine yol gösteriyor; dayanışmamız büyüdükçe etkimiz katlanıyor? Çünkü iklim kriziyle mücadele ancak birlikte mümkün.”

Sonuna kadar desteklediğim söylemler bunlar. Ama uygulama ve söylemler birbirini tutmuyor. Maalesef ülkemizin çevre karnesi kırıklarla dolu!

***

Uzun uzun Türkiye'deki çevre sorunlarını yazmaya kalksak satırlar yetmez ama istiyorum ki en azından son 10 yılın bazı çarpıcı başlıklarına göz atalım.

- İlk sırada tabii ki Türkiye'nin daha önceden açıkladığı “2053 net sıfır emisyon hedefi” var. Ancak mevcut politikalar bizi bu hedefe yaklaştırmıyor. 2025'de elektriğin yüzde 34,1'i kömürden üretildi; ve henüz kömürden vazgeçmek üzere net adım atmadık! Climate Action Tracker da ülkemizin iklim politikalarını ve emisyon azaltım hedeflerini 1,5 derece hedefiyle uyumsuz, kritik derecede yetersiz olarak değerlendiriyor.

- Bir yandan sürdürülebilir biyoçeşitlilik ve sağlıklı çevre diyoruz diğer yandan ona zarar verecek projeler yürütüyoruz. Mersin Akkuyu'da inşası süren, Sinop'ta yapımı planlanan nükleer santraller; kıyı ekosistemleri, deniz canlıları, radyoaktif atıklar ve uzun vadeli çevresel riskler açısından endişe yaratıyor.

- Doğanın önemini vurguluyoruz ama onu korumuyoruz! Örneğin, Kirazlı'daki altın madeni projesi kapsamında gerçekleştirilen ağaç kesimleri Kaz Dağları'nın su kaynakları ve biyolojik çeşitliliği üzerinde olumsuz etkiler yarattı. Muğla'da termik santrallere kömür sağlamak için Akbelen Ormanı'nda ağaçlara kıydılar. Ormanla birlikte bölgenin zeytinlikleri, tarım alanları ve yaşam alanları da baskı altında kaldı.

- Plastik kirliliğini azaltalım derken, Türkiye plastik atıkların merkezi oldu, iyi mi? Greenpeace verilerine göre Türkiye, 2020'de AB ülkeleri ve İngiltere'den yaklaşık 660 bin ton plastik atık ithal etti. İthal edilen atıkların bir bölümü doğaya bırakıldı veya yakıldı!

- Türkiye'de göllerin ve sulak alanların kuruması ise apayrı bir konu. Marmara Gölü'nün büyük ölçüde kuruması, Tuz Gölü ve Burdur Gölü'ndeki su kayıpları; iklim değişikliği, yanlış su yönetimi ve aşırı su tüketiminin doğal yaşam üzerindeki etkilerini ortaya koydu. İzmir'in en önemli sulak alanlarından Gediz Deltası'nda sanayi ve tarımsal kirlilik, su rejimine müdahaleler ve yapılaşma baskısıyla flamingolar başta olmak üzere çok sayıda canlının yaşam alanı tehdit altında. Marmara Denizi'ndeki müsilaj felaketi ise hala zihinlerimizde canlı.

***

Eğer Türkiye, resmi COP31 sayfasındaki gibi iklim krizine karşı küresel dayanışma çağrısı yapan, doğanın ve biyolojik çeşitliliğin korunmasını savunan bir ülkeyse, önce işe kendi evinden başlamalı. Çünkü iklim kriziyle mücadele, yalnızca uluslararası toplantılarda verilen sözlerle değil, kendi topraklarında alınan kararlarla ve hayata geçirilen uygulamalarla mümkün.

Yine de son sözümüz şöyle olsun: Umarım bu COP31 gezegenimizin doğası ve tüm canlıların geleceği için umut olabilir. Dilerim ki, COP31'in Türkiye'de yapılıyor olması ülkemiz adına daha çevreci ve biyoçeşitliliği koruyacak adımların atılmasına vesile olur.