İzmir eczacı odasının son zamanlarda sosyal konularda yaptığı çalışmalar dikkat çekici. Daha önceki yıllarda bu tür çalışmaları pek görmüyorduk. Tıpta “fitizyolog” kariyer ünvanını, ilk kez İzmir Eczacı odasının verem haftası nedeni ile düzenlediği panelde duydum; Tüberküloz uzmanı hekimler böyle adlandırılıyormuş.
Dünya Tüberküloz günü her yıl 24 martta kutlanılıyor. Bu nedenle İzmir Eczacı odası bu yıl ki DSÖ’nün ilan ettiği “evet veremi bitirebiliriz” sloganı ile düzenlediği panelde, Fitizyolog sn.Gürkan Ertuğrul ilgi ile izlendi. Tüberküloz (ince hastalık, verem, beyaz veba ) mycobacterıum tüberculosis bakterisinin özellikle akciğerlerde meydana getirdiği bu hastalık hava yolu ( damlacık ) yolu ile bulaşıyor.
***
Özellikle immun sistemi düşük, beslenme ( protein ) yetersizliği çeken, zayıf bünyeli kişilerde görülme sıklığı çok fazla.
Tedavisi maalesef çok uzun bir süre alıyor ( 6 ay – 1 yıl arası ) bu nedenle İstanköylü Hipokrat bu hastalığa “tüketen bitiren” anlamına gelen “phthisis” adını vermiş. Tıptaki uzmanlığına da o nedenle Fitizyolog denmiş.
Etken bakteriyi Robert Koch, 24 Mart 1882’de keşfettiği için 24 Mart tüm dünyada Tüberküloz günü olarak kutlanıyor.
1892 – 1914 yılları arasında İzmir nüfusunun beşte biri veremden kaybedilmiş, 1921’de bulunan BCG aşısı, daha sonra bulunan streptomycın ve isoniyazid ile tedavi edilmiş, günümüzde aşı devam ediyor, ancak daha farklı antibiyotiklerle (ancak piyasada çok zor bulunan Rifampisin gibi) tedavi ediliyor. Ancak tedavide en önemli uygulama 6 – 12 ay arası bol güneşli, temiz havada istirahat ve de 4 – 5 öğün protein ağırlıklı beslenme. Bu da ülkemizde sanatoryum ismiyle adlandırılan, verem hastanelerinde yapılmış, ancak günümüzde tüm hastanelerde, göğüs hastalıkları kliniklerinde yapılıyor. Bulaş ve ağır hastane şartlarında, daha ziyade ilaca dayalı tedavi uygulanıyor.
***
Son günlerde İBB ile AKP yöneticileri arasında, mülkiyeti konusunda tartışma yaşanan Gasilhane -ki daha önce bir zeytinyağı fabrikası imiş- İzmir’imizin sanatoryumlarından biri olarak hizmet vermiş. Urla Tahaffuzhane, Buca De Jung köşkü, Yamanlar Dr. Behçet Uz sanatoryumları tedavide uzun yıllar kullanılmış. Buca sanatoryumu halen SSK tarafından kullanılmaktadır.
Tüberküloz dünyada en çok Çin, Hindistan, Malezya, Bangladeş, Vietnam, Azarbeycan, Tacikistan ve Türki Cumhuriyetlerde yüz binde 20 insidans ( görülme sıklığı ) ile en üst düzeydedir. Türki Cumhuriyetlerin dirençli verem hastaları ülkemize tedavi maksadı ile gelmektedir.
Son yıllarda HİV / Tüberküloz birlikteliği tedaviyi zorlamaktadır. Ülkemizde 117 verem savaş dispanseri ile Tüberküloz ile mücadele edilmektedir.
***
Ülkemizde çok ciddi aşılama kampanyaları ile verem görülme sıklığı 100 binde 10 seviyelerine inmiştir. Bu veri 2022 – 2023 verisi olup daha sonraki yıllarda veriler açıklanmamaktadır. Alınan göç nedeni ile, örneğin çocuk felci gibi, verilerin açıklandığı 2022–2023 yılları öncesi, 10 yıl süresince sıfır vaka iken, ülkemizde görülmeye tekrar başlamıştır. Verem daha geç belirti verdiğinden ve “latent” denen gizli verem şeklinde görülebildiğinden korkum o ki, verem insidansında da alınan göçler nedeni ile artış olmuştur.
Ayrıca kırılgan ekonomi nedeni ile son yıllarda yetersiz beslenme, proteinden yoksun beslenme sonucu veremin artmış olma olasılığı vardır. Umarım yanılıyorumdur. Zira bu durumda ülkemizde tekrar başa dönülüp aşı kampanyaları yapmak gerekecek ağır bir ekonomik kayıp ve emek kaçınılmaz olacaktır. Bu da ülkemize kontrolsüzce alınan göçmenlerin yaratacağı bir kayıp olarak ekonomiye yük getirecektir.
Son söz olarak da yöneticileri okul çağındaki çocuklarımızı yetersiz beslenme nedeni ile veremden koruyabilme adına hiç olmazsa bir öğün yemek verilmesi için gayretli olmaya davet ediyorum.
