Lozan Konferansına, Rusya, Ukrayna ve Gürcistan adına özel delege olarak katılan Çiçerin’in başkanlığında Bay Rakovsky, Mdivany, Vorovsky, Berens, Chapochnikof, Sabanine ve Ahrens’dan oluşan bir delegasyon ile katıldı. Ruslar, Lozan’da, İstanbul ve Çanakkale Boğazlarının kıyı şeridinin askerden arındırılması, bu boğazlardan askeri gemilerin geçişlerinin yeniden düzenlenmesi, Karadeniz’e girecek denizaltılara ve uçaklara kısıtlama getirilmesi gibi Rusya lehine tedbirlerin alınması için çaba gösterdiler. Ama Türkiye (Türk Heyeti: İsmet Paşa, Rıza Nur, Hasan Bey, Münir Bey, Muhtar Bey, Tevfik Bey, Reşit Safvet Bey) ve İngiltere, bu tedbir ve önerilerin çoğunu kabul etmedi. Bundan dolayı Rus Heyeti Lozan’dan memnun ayrılmadı. Ruslar, bu konulardaki memnuniyetsizliklerini ve karşı önerilerini konferans sekretaryasına yazılı olarak sundular. Netice yapılan anlaşmaya göre Türkiye, İmroz’u (Gökçeada) silahlandırmayacak ama Marmara Denizindeki Emir Ali Adasını (İmralı Adası) silahlandırabilecekti.
Lozan’da müzakere edilen en önemli konulardan biri Osmanlı Ermenilerinin nerede yerleştirileceği meselesiydi. Bu konuda Türkiye ile İngiltere arasında hararetli tartışmalar oldu. Bu müzakereler esnasında Rus delegesi Çiçerin’den Ermenilerin yerleştirilmesi konusunda ilginç bir öneri geldi. Çiçerin bu öneriyi konferans sekretaryasına yazılı olarak vermiştir. Rusların söz konusu öneri metni İngiliz belgeleri arasında bulunmaktadır (FO 424, 256, s.261, Belge: 147).
‘Rusya, Ukrayna ve Gürcistan Heyeti, konferansta görüşülen neredeyse tüm konuların incelenmesinden dışlanmış olmasına rağmen, temsil ettiği ülkelerin, konuların niteliği gereği, bu sorunların çözümüne etkin bir şekilde katkıda bulunabileceğini düşünmüştür. Rusya ve müttefiklerinin dışlanması sonucu Lozan'da çözülemeyen sorunlar arasında Ermeni nüfusunun kaderi de sayılabilir.
Rusya ve Ukrayna Heyeti, Lozan'da maruz kaldığı anormal durum nedeniyle temsil ettiği ülkelerde uyandırdığı öfkeye rağmen, Konferans Başkanlarına, sayısı henüz belirlenmemiş olsa da, önemli sayıda Ermeni göçmeni kendi topraklarına yerleştirmeyi planladıklarını bildirmeyi gerekli gördü.
Bu yerleştirmenin detayları, adı geçen hükümetler ve Ermeni temsilcileri arasında yapılacak görüşmelere bağlı olacaktır. Rusya, Ukrayna ve Gürcistan Heyeti, bu konuyu Lozan Konferansı'ndaki Amerikan Misyon’una ve ilgili taraflara bildirdiklerini de eklemelidir.
Rus Delegasyonu, Uşi-Lozan, 27 Ocak 1923.
