Birinci Türkoloji Kurultayı, 26 Şubat-6 Mart 1926 tarihleri arasında Bakü’de yapılmıştı. Bakü’de, ikinci kurultayın Semerkant’ta yapılması kararlaştırılmıştı. Ancak Stalin’in baskıları sonucunda Semerkant Kurultayı yapılamamıştı. Türk Dünyasının Latin alfabesini kabul etmesi ve ortak imla ve yazı birliğinin sağlanması açısından önemli olan bu kurultay, 100 yıl sonra 2026’da Türkiye’nin öncülüğünde Semerkant Devlet Üniversitesinin ev sahipliğinde, ‘’100 Yıllık Vasiyet Semerkant Türkoloji Kurultayı’’ adıyla 5-6 Haziran 2026 tarihleri arasında Semerkant’ta yapıldı. Açılış, Gülçin Yahya Kaçar’ın ud resitaliyle başladı. Sonrasında Türkiye’den TDK Başkanı Osman Mert, Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Abdurrahman Aliy, Cumhurbaşkanlığından İskender Pala, AKDTYK Başkanı Derya Örs, MHP Milletvekili İlyas Topsakal ile AK Partiden Kürşat Zorlu birer konuşma yaptılar. Semerkant valisi ile Semerkant Devlet Üniversitesi Rektörü açılışa katılmadılar ama yardımcılarını gönderdiler. Alt seviyede bir protokol uygulandı. Kurultayın en önemli figürü kuşkusuz Özbek Profesör Juliboy Eltazarov’du. O, hem açılış programını idare etti hem de bildiri niteliğinde konuşma yaptı. Kurultaya ağırlıklı olarak Kazakistan, Özbekistan, Azerbaycan, Türkmenistan, Türkiye ve Kırgızistan’dan gelen filologlar ile tarihçiler katıldı. Programda adı yazılı olmasına rağmen Semerkant’a gelemeyen akademisyenler de oldu. Türkiye’den katılanlar şunlardı: Sebahat Deniz, Ahmet Buran, Vahit Türk, Bilgehan Atsız Gökdağ, Dinçer Koç, Abdulsamet Taş, Murat Özkan, Esma Özdaşlı, Tuba Tombuloğlu, Mehmet Fatih Kirişçioğlu, Nida Kırömeroğlu, Mustafa Öner, Nevzat Özkan, Hikmet Demirci, Yavuz Akpınar, Yılmaz Özkaya, Osman Karatay, Kürşat Yıldırım, Sadettin Gömeç, Hayrünnisa Alan, Serkan Acar, Sinan Güzel, Muhammed İkbal Güler ve M. Akif Erdoğru’dur. Emrah Yılmaz, Semerkant Devlet Üniversitesi adına katıldı ve organizasyonun önemli kişilerinden biriydi. Azerbaycan’dan ise Nadir Mammadlı, Elçin İbrahimov, Nizami Jaferov, Nurlana Gasımlı Mustafayeva, İsmayil Kazımov ve Azar Abilov katıldılar. Kazakistan’dan Zubeyde Şadkam, Kutlugjon Sultanbek (Semerkant Üniversitesinde görevli imiş) ve Şeribay Kurmanbayuli katıldılar. Türkmenistan’dan Kasım Gayıpov katılırken, Kırgızistan’dan Burul Bekkazievna Elebesova ve Farizat Kuramaeva katıldılar. Balkan Türklüğü adına tek katılan kişi Üsküp’ten Osman Emin’di. Osman Emin, Özbekistan’ın Makedonlara uyguladığı vize probleminden söz etti. Asıl ev sahibi olan Özbek akademisyenlere gelince; bunların çoğu programda adı olmasına rağmen, İkhtiyor Yokubov, Rohila Ruzmanova ve Anar Salkınbay gibi birkaçı hariç olmak üzere, aktif olarak tebliğlerini sunmadılar. Programda ismi geçen akademisyenler: İbodulla Mirzayev, Bedea Muhitdinova, Jora Xudayberdiyev, Ramazan Bobokalonov, Zokir Boynazarov, Rahmatilla Shokirov, Azamat Pardayev, Bibish Jorayeva, Shavkatjon Mahmadiyev, Gayrat Rakhimkulov, Rakhmon Ernezarov ve Tulkin Sultanov’dur.
Kurultay ile ilgili kısa bir değerlendirme yaparsam; açılış iki saatten daha fazla sürdü. Açılış konuşmalarında kurultayın mahiyeti ve gelecek kurultayın nerede yapılacağı konuları üzerinde durulmadı. Dinleyici olarak salonda bulunan Özbeklerin çoğu kurultayın mahiyetini anlamadı. Konuşmacılar, Bakü Kurultayına katılan ve öldürülen akademisyenlere rahmet ettiler. Oturumlar karışık olarak düzenlenmediği için, her ülkenin akademisyenleri kendi oturumlarında kendi meslektaşlarının tebliğlerini dinlemek zorunda kaldılar. Başka ülkelerin oturumlarına ne yazık ki katılamadılar. Bu sebeple Türk Dünyasından gelen akademisyenler arasında istenilen oranda fikir alışverişi olmadı. Kurultay ile ilgili olarak Özbek basınında da birkaç haber çıktı.
